Không chỉ là câu chuyện của riêng Đà Nẵng, hội thảo đặt vấn đề phát triển xanh trong bối cảnh rộng hơn của khu vực miền Trung – nơi đang chịu nhiều áp lực từ biến đổi khí hậu và đô thị hóa nhanh.
Trong bối cảnh đó, chuyển đổi xanh được nhìn nhận không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu. Ông Nguyễn Hồng Quang, Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ NN-MT) cho rằng, cùng với xu thế toàn cầu, các đô thị Việt Nam đang đứng trước đòi hỏi phải thay đổi mô hình tăng trưởng. Trong đó, chất lượng môi trường, hạ tầng và công nghệ trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh và chất lượng sống.
Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa hiện nay vẫn đang đặt ra nhiều mâu thuẫn: một mặt tạo động lực tăng trưởng kinh tế, đổi mới và nâng cao năng suất; mặt khác gia tăng áp lực lên tài nguyên, môi trường và khả năng chống chịu của đô thị. Chính vì vậy, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và carbon thấp tại khu vực đô thị được xác định là hướng đi trọng tâm nhằm giải bài toán hài hòa giữa tăng trưởng và bảo vệ môi trường.
Dù vậy, để chuyển đổi xanh thực sự đi vào thực chất, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, xây dựng tiêu chí xanh rõ ràng. Đồng thời, phát triển các công cụ tài chính như tín dụng xanh, trái phiếu xanh và đẩy mạnh truyền thông để thay đổi nhận thức xã hội.
Đà Nẵng được xem là địa phương đóng vai trò hạt nhân trong thúc đẩy chuyển đổi xanh miền Trung. Theo ông Trần Nam Hưng, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, thành phố kiên định lựa chọn mô hình tăng trưởng xanh, coi đây là nền tảng nâng cao chất lượng sống và năng lực cạnh tranh. Định hướng này không mới, mà đã được Đà Nẵng theo đuổi từ sớm với Đề án “Xây dựng Đà Nẵng – thành phố môi trường” từ năm 2008. Tuy nhiên, trong bối cảnh mở rộng không gian đô thị và yêu cầu phát triển mới, cách tiếp cận chuyển đổi xanh hiện nay mang tính toàn diện hơn, gắn với quy hoạch dài hạn và chiến lược phát triển bền vững. Đà Nẵng đã tích hợp các mục tiêu xanh vào quy hoạch giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050, đồng thời điều chỉnh các chương trình phù hợp với quy định pháp luật và thực tiễn.
TS-KTS Phạm Anh Tuấn, Chủ tịch Chi hội Kiến trúc sư cảnh quan Việt Nam cho hay, hạ tầng cảnh quan chính là chìa khóa cho phát triển đô thị bền vững. Thay vì phụ thuộc vào hạ tầng “cứng”, các đô thị cần ưu tiên giải pháp “mềm” như tái tạo hệ sinh thái tự nhiên, tăng khả năng thẩm thấu nước và điều tiết môi trường.
Thực tiễn quốc tế cho thấy nhiều mô hình hiệu quả theo hướng này. Trung Quốc phát triển đô thị “thẩm thấu” nhằm thích ứng với nước; Hà Lan xây dựng không gian sống linh hoạt theo điều kiện thủy văn; Nhật Bản tích hợp yếu tố sinh thái vào hạ tầng kỹ thuật. Điểm chung của các mô hình là quá trình triển khai lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì và nhất quán qua nhiều giai đoạn.
Liên hệ với miền Trung, nhất là Đà Nẵng, tình trạng ngập lụt cục bộ thời gian qua cho thấy những hạn chế trong quy hoạch và cách tiếp cận hạ tầng. Từ đó đặt ra yêu cầu cần xây dựng các kịch bản phát triển đô thị sinh thái, trong đó chú trọng các không gian dọc sông Hàn, kết nối hệ sinh thái từ núi – sông – biển, đồng thời sử dụng vật liệu thân thiện môi trường, có khả năng thẩm thấu và giữ nước.
