Nhận thức đúng mới tạo được đồng thuận
- Phóng viên: Thưa giáo sư, ông từng nhấn mạnh “nhận thức đúng để tạo sự đồng thuận, nhưng thể chế hóa để thực hiện mới là quan trọng”. Vậy tư duy đó cần được vận dụng như thế nào trong quá trình xây dựng xã, phường XHCN ở TPHCM?
- GS-TS Trần Vi Dân: Theo tôi, muốn tổ chức thực hiện thắng lợi bất kỳ chủ trương nào của Đảng, điều kiện cần là phải có nhận thức đúng: phải làm cho cấp ủy, tổ chức Đảng, cán bộ, đảng viên và nhân dân hiểu đúng mục tiêu, ý nghĩa của chủ trương để tin tưởng, đồng thuận và quyết tâm thực hiện. Điều kiện đủ là chủ trương ấy của Đảng phải được kịp thời thể chế thành chính sách, pháp luật, quy định và tổ chức thực hiện hiệu quả.
Đối với TPHCM, Nghị quyết 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển TPHCM trong kỷ nguyên mới, trong các nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu đã xác định thành phố: “Xây dựng và sớm hình thành các khu dân cư XHCN; thí điểm xây dựng phường, xã XHCN”; và “Triển khai các giải pháp thiết thực, phục vụ tốt nhu cầu của xã hội và người dân theo hướng cụ thể hóa, hiện thực hóa toàn diện mô hình XHCN trên địa bàn thành phố, lan tỏa, liên thông đến các địa phương trong khu vực”. Ngay sau đó, Ban Chấp hành Đảng bộ TPHCM đã ban hành Chương trình hành động triển khai nghị quyết. Trong đó, xác định nhiệm vụ xây dựng và hình thành các khu dân cư XHCN; thí điểm xây dựng xã, phường XHCN phù hợp với điều kiện thực tiễn của thành phố. Có thể khẳng định đây là vinh dự, là nhiệm vụ chính trị, đồng thời cũng là mong mỏi của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố.
Để hiện thực hóa được chủ trương của Đảng, cấp ủy, chính quyền các cấp, nhất là ở cơ sở cần quán triệt đầy đủ nội dung nghị quyết, Chương trình hành động đến toàn thể cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân để có nhận thức đúng, quyết tâm cao; đồng thời chủ động đề xuất hoặc theo thẩm quyền cụ thể hóa nghị quyết thành các cơ chế, chính sách và quyết tâm tổ chức thực hiện trong thực tiễn thực chất, đến cùng, hiệu quả.
- Theo ông, để chủ trương xây dựng và sớm hình thành các khu dân cư XHCN; thí điểm xây dựng phường, xã XHCN đi vào cuộc sống, đâu là những khâu cần ưu tiên trong tổ chức thực hiện?
- Muốn chủ trương đi vào cuộc sống sẽ có rất nhiều việc cần làm. Trong đó, cần xác định đúng các chủ thể quyết định sự thành công của mô hình thí điểm. Chủ thể đầu tiên là tổ chức đảng, cấp ủy và chính quyền địa phương nơi triển khai thí điểm. Cấp ủy, chính quyền cơ sở phải nắm vững tinh thần nghị quyết, hiểu rõ đặc điểm địa bàn để xây dựng đề án, lựa chọn cách làm phù hợp với thực tiễn, với tinh thần hiểu sâu, hành động đúng, làm đến cùng.
Chủ thể thứ hai là nhân dân trên địa bàn. Người dân vừa là đối tượng thụ hưởng, vừa là chủ thể tham gia xây dựng mô hình. Khi người dân hiểu rõ mình sẽ được thụ hưởng những giá trị gì từ mô hình này, hiểu rõ vai trò làm chủ của mình thì việc triển khai sẽ nhất định sẽ thành công. Vì vậy, cần tuyên truyền sâu rộng để người dân hiểu rõ mục tiêu, lợi ích của chủ trương, tạo sự thống nhất giữa ý Đảng và lòng dân.
Trong quá trình triển khai, vai trò của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội rất quan trọng trong việc tập hợp, vận động nhân dân tham gia, làm chủ theo phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”.
Kiên định mục tiêu, linh hoạt trong cách làm
- Tinh thần “kiên định không đồng nghĩa với bảo thủ” mà ông từng đề cập cần được vận dụng như thế nào trong quá trình thí điểm xây dựng xã, phường XHCN?
- “Kiên định không đồng nghĩa với bảo thủ” là một bài học lớn được rút ra từ gần một trăm năm Đảng lãnh đạo cách mạng Việt Nam, đặc biệt là 40 năm đổi mới đất nước. Kiên định là giữ vững những nguyên tắc, mục tiêu có tính nền tảng như độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh… Còn đổi mới, sáng tạo là lựa chọn những cách làm phù hợp với thực tiễn để thực hiện mục tiêu đó. Giữ vững nguyên tắc nhưng luôn linh hoạt, sáng tạo trong cách làm.
TPHCM cần sớm xác định hệ thống tiêu chí đối với khu dân cư, xã, phường XHCN phù hợp với điều kiện và đặc thù của TPHCM; đồng thời chuẩn bị đầy đủ về cơ chế, chính sách, nguồn lực, kế hoạch thực hiện. Khi các điều kiện được bảo đảm và việc tổ chức thực hiện đồng bộ, mô hình thí điểm sẽ có cơ sở để vận hành hiệu quả và từng bước nhân rộng.
GS-TS Trần Vi Dân
Đối với TPHCM, tinh thần ấy cần được vận dụng xuyên suốt trong quá trình thí điểm xây dựng xã, phường XHCN. Điều cần kiên định là mục tiêu và bản chất của mô hình; còn cách thức tổ chức thực hiện phải linh hoạt, phù hợp với đặc điểm của từng địa phương. Mỗi xã, phường có thể lựa chọn mô hình, giải pháp khác nhau, nhưng đều phải hướng đến mục tiêu chung là phục vụ nhân dân tốt hơn, xây dựng cộng đồng đoàn kết, văn minh và phát triển bền vững.
Thực tiễn đổi mới của đất nước cho thấy chúng ta luôn biết kế thừa những giá trị tiến bộ để phục vụ mục tiêu phát triển. Vì vậy, trong xây dựng xã, phường XHCN cũng cần phát huy tinh thần đổi mới, sáng tạo, bám sát thực tiễn nhưng tuyệt đối không xa rời những nguyên tắc đã được xác định.
- TPHCM đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu rất cao đối với đội ngũ cán bộ cơ sở. Theo giáo sư, cán bộ, đảng viên đang trực tiếp triển khai chủ trương xây dựng xã, phường XHCN cần đảm bảo yêu cầu gì?
- Sẽ có những khó khăn, thử thách nhiều mặt trong hiện thực hóa chủ trương chiến lược này. Nhưng theo tôi, khó khăn chính là cơ hội để cán bộ, đảng viên phát huy bản lĩnh, năng lực và tinh thần đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì sự nghiệp chung. Hiện thực về xã, phường XHCN bắt đầu từ niềm tin của mỗi cán bộ, đảng viên vào chủ trương của Đảng, nhận thức đầy đủ ý nghĩa của việc xây dựng xã, phường XHCN và xác định rõ trách nhiệm của mình trong quá trình tổ chức thực hiện.
Điều quan trọng nhất quyết định để chủ trương thành hiện thực là khi chúng ta làm cho người dân hiểu rõ mục tiêu, lợi ích của chủ trương; để người dân thực sự tham gia với vai trò chủ thể bằng niềm tin, tình cảm cách mạng trong quá trình xây dựng xã, phường XHCN. Khi ý Đảng gặp lòng dân, việc thực hiện chủ trương nhất định sẽ thắng lợi.
