Trong chuỗi giá trị sản xuất chip bán dẫn hiện đại, một sản phẩm hoàn chỉnh phải trải qua 6 công đoạn: định nghĩa sản phẩm, thiết kế hệ thống, thiết kế chi tiết, chế tạo chip, đóng gói - đo kiểm và tích hợp - thử nghiệm. Thời gian qua, với sự tham gia của các doanh nghiệp như Viettel, FPT, CMC, CT Group…, Việt Nam đã từng bước hiện diện ở 5 công đoạn. Riêng công đoạn chế tạo chip - khâu phức tạp, cốt lõi và quyết định năng lực tự chủ - vẫn là “điểm nghẽn”, chưa thể thực hiện trong nước.
Chính vì vậy, việc Viettel triển khai nhà máy chế tạo chip bán dẫn mang ý nghĩa đặc biệt: lần đầu tiên, toàn bộ quy trình sản xuất chip có thể khép kín tại Việt Nam. Đây không đơn thuần là việc bổ sung một mắt xích còn thiếu mà là bước chuyển về chất trong tư duy phát triển công nghiệp bán dẫn: từ tham gia từng phần sang chủ động nắm giữ khâu lõi, từ phụ thuộc công nghệ sang từng bước làm chủ.
Trong bối cảnh ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu đã đạt quy mô khoảng 2.300 tỷ USD, bán dẫn không còn là câu chuyện kinh tế thuần túy. Đây đã trở thành vấn đề địa chính trị, an ninh quốc gia và là thước đo sức mạnh công nghệ của mỗi quốc gia. Thủ tướng Phạm Minh Chính, tại lễ khởi công, đã nhấn mạnh một thực tế có tính quy luật: quốc gia nào không có năng lực công nghiệp chip bán dẫn sẽ bị hạn chế nghiêm trọng khả năng tự chủ chiến lược, phát triển kinh tế và bảo đảm an ninh quốc gia. Từ thực tế đó, mỗi quốc gia đều phải trả lời những câu hỏi căn bản: đang đứng ở đâu trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, lựa chọn phụ thuộc hay làm chủ công nghệ? Và Việt Nam đã lựa chọn con đường khó hơn nhưng lâu dài và bền vững hơn: từng bước làm chủ công nghệ lõi, chủ động tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu trên cơ sở hợp tác bình đẳng, cùng có lợi.
Việc chính thức khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao của Viettel còn là tiền đề quan trọng để nâng cao tiềm lực, vị thế của Việt Nam trong kỷ nguyên số, đồng thời đặt nền móng xây dựng hệ sinh thái bán dẫn quốc gia. Trong đó, nhà máy chế tạo của Viettel được xác định là hạt nhân, kết nối “3 nhà” - nhà nước, nhà doanh nghiệp và nhà khoa học - trong nghiên cứu, thiết kế, sản xuất và ứng dụng, tạo hiệu ứng lan tỏa sang nhiều ngành, lĩnh vực khác.
Không kém phần quan trọng là yêu cầu phát triển nguồn nhân lực bán dẫn chất lượng cao. Gắn đào tạo với sản xuất, tạo môi trường thực tiễn để đội ngũ kỹ sư, chuyên gia Việt Nam trưởng thành, làm chủ và sáng tạo công nghệ chính là yếu tố quyết định tính bền vững của chiến lược này. Trên nền tảng đó, nhà máy không chỉ là nơi sản xuất mà còn là đầu mối dẫn dắt, thu hút doanh nghiệp tư nhân và FDI tham gia, từng bước hình thành các chuỗi cung ứng sản phẩm, dịch vụ công nghệ cao trong nước.
Theo kế hoạch, nhà máy chế tạo chip bán dẫn của Viettel tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc sẽ được triển khai trong giai đoạn 2026-2030, với lộ trình từ xây dựng, tiếp nhận công nghệ đến hoàn thiện quy trình và nâng cao hiệu quả vận hành. Về dài hạn, nhà máy được quy hoạch để mở rộng quy mô, tạo nền tảng cho Việt Nam tiếp cận các công nghệ bán dẫn tiên tiến hơn.
Có thể coi việc Viettel khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao là điểm xuất phát của một hành trình dài, hành trình xây dựng năng lực công nghệ quốc gia. Từ dấu mốc này, mục tiêu “tự chủ công nghệ, vững bền tương lai” không còn là khẩu hiệu mà đang được hiện thực hóa bằng những bước đi cụ thể, bài bản và có tính chiến lược.
