Về vùng biên giới Hồng Ngự những ngày này, du khách gần xa say đắm trước vẻ đẹp lạ lẫm của những tán chà là xanh vươn cao, trái kết thành từng chùm nặng trĩu. Đây là thành quả ngọt ngào từ sự mạnh dạn chuyển đổi cây trồng của những người nông dân trên vùng đất thường xuyên chịu ảnh hưởng của mùa nước nổi.
Trước đây, những cánh đồng này vốn chỉ thuần cây lúa. Thế nhưng điệp khúc “được mùa, mất giá” và sự khắc nghiệt của thời tiết khiến thu nhập của người dân luôn bấp bênh. Quyết không cam chịu cái nghèo, nông dân đã mạnh dạn thực hiện cuộc “cách mạng” trên chính thửa ruộng của mình. Họ bỏ lúa kém hiệu quả, thử sức với cây chà là.
Anh Đinh Nhựt Hòa, người đưa giống chà là Trung Đông về trồng trên đất lúa cho biết, hiện mảnh đất rộng hơn 7ha của anh có hơn 100 gốc chà là Barhi trái vàng và giống Khenaizy trái đỏ đang vào vụ trái và 5 cây chà là đực được trồng riêng để lấy phấn. Chà là là loại trái cây nổi tiếng nhờ vị ngọt thanh, giòn mềm, ăn tươi rất ngon và giàu dinh dưỡng, đặc biệt giá thành cao.
Hơn 3 năm qua, anh Hòa cùng nhiều nông dân đã dày công nghiên cứu tìm hiểu chăm sóc chà là từ những cây cấy mô đầu tiên, cho chúng làm quen với vùng đất đầu nguồn sông Cửu Long, thường xuyên ngập nước lũ, nhiễm phèn… bởi giống cây này vốn ưa nắng, chịu hạn.
Nông dân Đỗ Thanh Song cho biết, để chà là cho năng suất cao, việc chăm sóc phải có nhật ký ghi chép chi tiết từng giai đoạn. Quan trọng nhất là nước, phân và kỹ thuật làm bông, tuyển trái. Sau khi thụ phấn khoảng 45 ngày, phải lặt bớt những trái nhỏ, méo để giữ lại trái đẹp, tròn đều để khi chín trái sẽ đạt chất lượng.
“Công đoạn cực nhất vẫn là thụ phấn, bởi cây chà là có gai rất nhiều nên phải cắt gai. Việc thụ phấn cũng phải canh đúng lúc trời nắng ráo thì tỷ lệ đậu trái mới cao”, anh Song nói.
Chà là mỗi năm thu hoạch 3 vụ, mỗi đợt cây cho từ 8 - 10 buồng trái, một cây có thể cho trái đến 10 năm. “Năm nay, vườn tôi kỳ vọng thu được hơn 3 tấn trái, giá bán hiện dao động từ 350.000 đến 450.000 đồng/kg tùy loại, có thể nói là trúng mùa, được giá”, anh Hòa cho hay.
Sự khéo léo của người nông dân trong canh tác chà là đã biến vùng đất biên giới khô hanh, nắng cháy da người trở thành những “ốc đảo” xanh tươi, mang lại năng suất cao vượt mong đợi. Với giá thành ổn định và sức hút từ thị trường, mỗi vụ thu hoạch chà là không chỉ giúp bà con thoát nghèo mà còn tạo thêm nhiều việc làm cho người dân địa phương, làm rạng rỡ thêm kinh tế vùng biên.
Dẫu vậy, niềm vui vẫn đi kèm với sự cẩn trọng. Trước sức hút của loại cây “vàng ròng” này, ngành chức năng tỉnh Đồng Tháp khuyến cáo bà con cần tỉnh táo, tránh chuyển đổi ồ ạt dẫn đến phá vỡ quy hoạch. Việc tìm hiểu kỹ thuật và đảm bảo tính bền vững là chìa khóa để tránh rủi ro.
Hiện tại, dù phần lớn sản lượng vẫn đang được tiêu thụ tại vườn nhờ du lịch và khách lẻ, nhưng về lâu dài, một đầu ra ổn định và liên kết bền vững mới là con đường để cây chà là thật sự bám rễ sâu vào đời sống kinh tế địa phương.
Những chùm quả vàng mọng ngọt hôm nay chính là minh chứng cho tư duy đổi mới, là điểm sáng khởi đầu cho một hành trình phát triển nông nghiệp rạng rỡ trên dải đất biên cương.
