Ngày 24-6, tại trụ sở Bộ Tư pháp, Bộ Tư pháp phối hợp UBND TPHCM tổ chức hội thảo tham vấn các cơ quan trung ương về dự án Luật Đô thị đặc biệt.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú và Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường đồng chủ trì hội thảo. Tham dự có Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi, đại diện các bộ, ngành trung ương và lãnh đạo một số thành phố lớn.
Khai mạc hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết, theo chỉ đạo của lãnh đạo Chính phủ, dự thảo luật được thiết kế theo cách tiếp cận “cộng - trừ” so với Luật Thủ đô.
“Thủ đô Hà Nội là một đô thị đặc biệt nên dự thảo luật này sẽ kế thừa những khung chính sách chung nhất, "cộng" thêm những cơ chế đặc thù vượt trội dựa trên thực tiễn kinh tế - xã hội năng động của TPHCM và "trừ" đi những nội dung mang tính chất trung tâm hành chính - chính trị đặc thù của Hà Nội”, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú lý giải và cho biết, mục tiêu ban đầu là xây dựng luật áp dụng cho TPHCM, nhưng đã được điều chỉnh, hướng tới một hành lang pháp lý chung cho các đô thị đặc biệt, không chỉ giải quyết các vấn đề ngắn hạn mà còn tạo không gian phát triển dài hạn.
Tại hội thảo, nhiều ý kiến đồng thuận với việc đẩy mạnh phân quyền cho TPHCM, trong đó có việc trao thêm thẩm quyền cho người đứng đầu chính quyền thành phố.
Ông Phan Trung Tuấn, Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương, Bộ Nội vụ, cho rằng Chủ tịch UBND TPHCM cần được trao thẩm quyền trực tiếp trong điều hành một số vấn đề kinh tế - xã hội cấp bách, thay vì phải theo cơ chế tập thể UBND quyết định trong mọi trường hợp. Cách tiếp cận này nhằm nâng cao tính quyết đoán và trách nhiệm giải trình, nhất là đối với đô thị đặc biệt có khối lượng công việc rất lớn như TPHCM.
Cơ chế tài chính - ngân sách cho TPHCM là nội dung được nhiều đại biểu quan tâm. Đại diện Bộ Tài chính tán thành quan điểm phát triển TPHCM không chỉ cho riêng địa phương mà còn để thành phố phát huy vai trò đầu tàu, đóng góp cho sự phát triển chung của cả nước. Tuy nhiên, Bộ Tài chính cũng bày tỏ lo ngại đề xuất để lại toàn bộ số tăng thu ngân sách trung ương và 100% tiền sử dụng đất cho thành phố chủ động đầu tư hạ tầng có thể ảnh hưởng đến vai trò chủ đạo của ngân sách trung ương. Các chính sách ưu đãi đầu tư mạnh cũng cần được cân nhắc trong tương quan với khả năng thu hút đầu tư của các địa phương lân cận.
Đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường lưu ý việc quản lý diện tích đất lúa phải bảo đảm nguyên tắc kiểm soát chặt chẽ quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất.
Trong khi đó, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi phân tích, bản chất của Luật Đô thị đặc biệt không phải là xin thêm ngân sách trung ương, mà là tạo cơ chế để TPHCM phát huy tiềm năng sẵn có. Ngân sách địa phương cần đóng vai trò như nguồn “vốn mồi” để dẫn dắt, huy động thêm các nguồn lực xã hội, qua đó tạo động lực tăng trưởng mới cho đầu tàu kinh tế của cả nước.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, khi kinh tế tư nhân phát triển, nguồn thu sẽ tăng lên, từ đó tạo nguồn thu ngân sách dồi dào và bền vững hơn. Ông đề nghị tiếp tục rà soát các luật hiện hành, trong đó có Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, để nghiên cứu đề xuất thêm các cơ chế, chính sách mạnh mẽ hơn nhằm thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân tại TPHCM.
“TPHCM phải trả lời cho được câu hỏi là với những gì Quốc hội trao, thành phố sẽ làm ra miếng bánh ngân sách lớn hơn, đóng góp vào ngân sách từ TPHCM cho ngân sách trung ương sẽ lớn hơn. Khi đó, tôi chắc Bộ Tài chính sẽ cởi mở hơn trong việc giao thêm quyền tự chủ về tài chính cho thành phố”, ông Phan Văn Mãi nhấn mạnh.
Liên quan quản lý tài nguyên đất đai, ông Phan Văn Mãi đề nghị cần nhìn thẳng vào thực tiễn để giải phóng nguồn lực đất đai cho phát triển đô thị, thay vì giữ chặt những số liệu thống kê không còn phù hợp, nhất là trong bối cảnh TPHCM còn rất ít diện tích canh tác lúa thực chất.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường khẳng định, việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt là mong mỏi của đông đảo nhân dân và nhiều thế hệ lãnh đạo thành phố. TPHCM tiếp cận dự án luật với tinh thần tìm kiếm một không gian phát triển lớn hơn, nâng cao năng lực tự chủ để thực hiện phương châm “TPHCM vì cả nước, cả nước vì TPHCM”.
Theo Phó Chủ tịch UBND TPHCM, thành phố đặc biệt quan tâm đến các “cơ chế dư địa”, tức những chính sách cho phép TPHCM chủ động tạo lập, nuôi dưỡng các nguồn thu mới, từ đó có thêm nguồn lực tái đầu tư cho hạ tầng và phúc lợi xã hội. “Nếu thành phố có cơ chế để phát huy mạnh mẽ hơn, tỷ lệ đóng góp về Trung ương chắc chắn sẽ tốt hơn”, Phó Chủ tịch UBND TPHCM nhấn mạnh.
Tiếp thu ý kiến tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho biết Bộ Tư pháp sẽ phối hợp TPHCM tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật trong ngày 24 và 25-6. Sau đó, dự thảo sẽ được gửi xin ý kiến chính thức các bộ, ngành, cơ quan, tổ chức liên quan và dự kiến trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại phiên họp thường kỳ tháng 7.
