TPHCM cần đưa Cần Giờ thành cổng biển của kỷ nguyên mới

"Mỏ vàng” trên biển

Theo đánh giá từ Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, TPHCM là địa phương ven biển tiêu biểu nhất trong số 28 tỉnh, thành phố ven biển của Việt Nam nhờ sự đa dạng và giàu có về tiềm năng phát triển kinh tế biển.

Theo đó, TPHCM là cửa ngõ ra thế giới. Vùng biển TPHCM nằm ngay cửa sông Thị Vải và Cái Mép, kề các tuyến hàng hải quan trọng, có vùng nước sâu, đủ điều kiện làm cảng cửa ngõ quốc gia và cảng trung chuyển quốc tế. Hiện trên địa bàn có 74 bến cảng hoạt động, trong đó có 57 cảng lớn và 9 cảng container, với công suất trên 210,7 triệu tấn mỗi năm.

Vịnh Cần Giờ còn được xem là địa điểm lý tưởng để xây dựng cảng trung chuyển quốc tế, kết nối với 7 trung tâm logistics của khu vực bằng đường thủy và đường bộ, từng bước hình thành khu phi thuế quan.

Đi cùng thiên nhiên là chiều sâu văn hóa như: làng Rạch Lá, Bảo tàng Rừng Sác, di chỉ khảo cổ Giồng Cá Vồ, Lễ hội Nghinh Ông, di sản phi vật thể quốc gia. Du lịch biển ở đây không chỉ để tắm và nghỉ dưỡng, mà còn để đọc lịch sử và nghe câu chuyện của những người sống nhờ biển.

Cùng với đó, TPHCM có ngư trường và những vuông tôm, bãi nuôi. Ngư trường rộng trên 174.000 km², diện tích nuôi trồng thủy sản trên 13.000 ha, cùng hệ thống sông ngòi, đầm phá. Đó là nền tảng của một ngành thủy sản đủ sức làm đầu kéo cho công nghiệp chế biến nếu được đầu tư công nghệ cao.

Đặc biệt, TPHCM có năng lượng và công nghiệp ven biển. Số liệu thống kê cho thấy, vùng biển TPHCM chiếm tỷ trọng áp đảo về trữ lượng dầu của cả nước với hơn 93% và khoảng 16,2% trữ lượng khí, đứng đầu cả nước về khai thác dầu khí. Đây cũng là cơ sở để phát triển công nghiệp hóa dầu và các ngành công sau hóa dầu, mở ra dư địa tăng trưởng mà ít địa phương nào có được.

Những hướng đi để TPHCM vươn ra biển lớn

TPHCM hội đủ ba điều kiện hiếm có là vị trí, tiềm năng và khát vọng. Để những điều kiện đó thành hiện thực, cần có hành động đồng bộ và quyết liệt. TPHCM xây dựng quy hoạch không gian phát triển kinh tế biển của TPHCM mới, thay thế nội dung quy hoạch cũ, trên cơ sở rà soát lại toàn bộ tiềm năng biển, ven biển và hải đảo.

Quy hoạch cần hướng đến khu công nghiệp ven biển “xanh”, phát triển thủy sản gắn với bảo tồn đa dạng sinh học, hài hòa giữa bảo tồn và phát triển. Đây cũng là cơ sở thống nhất nhận thức và hành động của toàn xã hội.

Đồng thời khuyến khích nghiên cứu và phát triển (R&D), nâng chất lượng vùng nuôi, hiện đại hóa đội tàu đánh bắt xa bờ để chấm dứt các phương thức khai thác tận diệt. Đồng thời có chính sách khuyến khích những ngành mới như công nghệ sinh học biển, năng lượng tái tạo ngoài khơi và công nghiệp hóa dầu.

Xây dựng cơ chế điều phối liên ngành, liên địa phương ven biển giữa TPHCM và vùng Đông Nam bộ, hoàn thiện hạ tầng kết nối cảng với các trung tâm kinh tế. Nghiên cứu cơ chế đặc thù cho kinh tế biển của TPHCM mới, nhất là đặc khu Côn Đảo, để tăng tốc mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển hàng đầu khu vực.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh kết nối hạ tầng giao thông và không gian du lịch biển, trong đó ưu tiên thúc đẩy dự án đường vượt biển nối Cần Giờ với Vũng Tàu. Tuyến đường không chỉ rút ngắn khoảng cách địa lý mà còn mở ra cơ hội liên kết các điểm đến, phát huy lợi thế riêng của từng khu vực, hình thành những sản phẩm du lịch đặc thù, bổ trợ lẫn nhau, tránh trùng lắp. Qua đó, từng bước kiến tạo chuỗi giá trị du lịch biển liên hoàn, nơi du khách có thể trải nghiệm từ hệ sinh thái rừng ngập mặn Cần Giờ đến những bãi biển Vũng Tàu trong cùng một hành trình.

TPHCM cần đưa Cần Giờ thành cổng biển của kỷ nguyên phát triển mới. Theo đó, thu hút đầu tư khu công nghiệp chế biến hiện đại để khai thác hiệu quả vùng nguyên liệu. Đầu tư cảng trung chuyển Cần Giờ thành một trung tâm kinh tế biển thịnh vượng, với cốt lõi là cảng trung chuyển quốc tế và khu thương mại tự do. Trong đó, tiên phong tăng trưởng và đổi mới trên 4 ngành chính: dịch vụ cảng, hậu cần, công nghệ xanh và tài chính, đồng thời góp phần giải quyết các vấn đề xã hội, môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống.