Đó là Đề án quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể nghệ thuật đờn ca tài tử Nam bộ trên địa bàn TPHCM giai đoạn 2026-2030, định hướng đến 2035. Đề án quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể trong danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn TPHCM.
Đối với dự thảo Đề án quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn TPHCM, nhiều nhà nghiên cứu, nghệ nhân và đại diện các đơn vị thực hành di sản đã tập trung phân tích những khó khăn từ thực tiễn. Họ cũng đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả bảo tồn trong giai đoạn mới.
Theo dự thảo đề án, tính đến tháng 10-2026, TPHCM có 15 di sản văn hóa phi vật thể được đưa vào Danh mục quốc gia. Các di sản này thuộc các loại hình lễ hội truyền thống, tập quán xã hội và tín ngưỡng, nghệ thuật trình diễn dân gian, tri thức dân gian và nghề thủ công truyền thống.
Có những di sản tiêu biểu như Lễ hội Nghinh Ông Cần Giờ; Tết Nguyên tiêu; nghệ thuật Lân, Sư, Rồng; nghề sơn mài Tương Bình Hiệp; nghề gốm Bình Dương; Vovinam - Việt Võ đạo và Đờn ca tài tử Nam bộ.
Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là nguy cơ đứt gãy lực lượng kế thừa. Với Đờn ca tài tử Nam bộ, sau hợp nhất, TPHCM có 282 câu lạc bộ với 3.190 thành viên, trong đó có 5 Nghệ nhân Nhân dân và 26 Nghệ nhân Ưu tú.
Tuy nhiên, hoạt động của nhiều câu lạc bộ đang gặp khó khăn do thiếu kinh phí, địa điểm sinh hoạt và đội ngũ nhạc công có chuyên môn. Tình trạng già hóa hội viên, thiếu lực lượng trẻ và sự mai một của những nghệ nhân am hiểu sâu các bài bản cổ cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về công tác truyền dạy.
PGS.TS Nguyễn Thị Mỹ Liêm (Phó Chủ tịch Hội Âm nhạc TPHCM) cho rằng, việc đào tạo nghệ nhân chơi nhạc cụ dân tộc đòi hỏi thời gian dài và quá trình rèn luyện chuyên sâu. Vì vậy, cần có cơ chế hỗ trợ phù hợp đối với đội ngũ nhạc công, đồng thời tăng cường phối hợp giữa ngành văn hóa và giáo dục. Xây dựng tài liệu giảng dạy, hình thành các câu lạc bộ di sản trong trường học.
Đối với Đờn ca tài tử, nhiều ý kiến cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo tồn tính nguyên bản, không sân khấu hóa làm biến đổi đặc trưng nghệ thuật. NSƯT Huỳnh Khải đề xuất chuẩn hóa hệ thống 20 bài bản tổ, khai thác tư liệu thu âm đã thực hiện trước đây để phục vụ công tác truyền dạy thống nhất.
Các nghệ nhân cũng kiến nghị xây dựng không gian diễn xướng thường xuyên tại bảo tàng, thiết chế văn hóa. Điều đó tạo điều kiện để di sản hiện diện gần gũi hơn trong đời sống cộng đồng.
Tiếp thu các ý kiến, Phó Giám đốc Sở Văn hóa - Thể thao TPHCM Nguyễn Minh Nhựt khẳng định công tác bảo tồn di sản phi vật thể được định hướng triển khai theo hai nhóm. Nhóm thứ nhất là các di sản đã được UNESCO và Bộ VH-TT-DL ghi danh. Nhóm thứ hai là các di sản tiềm năng đang được nghiên cứu, kiểm kê, lập hồ sơ ghi danh mới.
Trong đó, Đờn ca tài tử Nam bộ là một trong những trọng tâm ưu tiên để tập trung nguồn lực, nghiên cứu nhân rộng mô hình bảo tồn.
