Thành phố Hồ Chí Minh - Từ tên gọi thiêng liêng đến những kỳ tích mới

Trong lịch sử phát triển của mỗi vùng đất, có những tên gọi vượt lên ý nghĩa hành chính thông thường để trở thành biểu tượng tinh thần, là kết tinh của truyền thống, niềm tin và tinh thần trách nhiệm. Với Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 2-7-1976 là một dấu mốc có ý nghĩa lịch sử đặc biệt, khi Quốc hội quyết nghị chính thức đặt tên Thành phố Sài Gòn - Gia Định là Thành phố Hồ Chí Minh. Đó là sự ghi nhận xứng đáng đối với một vùng đất anh dũng, kiên cường, bất khuất và giàu khát vọng; nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh ra đi tìm đường cứu nước - nơi hội tụ tình cảm, niềm tin và tâm nguyện của đồng bào cả nước về một thành phố mang tên Người.

Tên gọi Thành phố Hồ Chí Minh là vinh dự lớn, đồng thời là trách nhiệm rất nặng nề. Vinh dự ấy không cho phép thành phố bằng lòng với những kết quả đã đạt được. Trách nhiệm ấy đòi hỏi thành phố phải thường xuyên tự soi lại mình, tự đổi mới, tự vượt qua giới hạn, đi trước trong những việc khó, việc mới, việc chưa có tiền lệ. Thành phố mang tên Bác không thể phát triển giản đơn, không thể quản trị bằng tư duy cũ, càng không thể chậm trễ trước những yêu cầu cấp bách của đất nước về một cực tăng trưởng mạnh, các mô hình phát triển mới và những sáng kiến có sức lan tỏa.

Nhìn lại chặng đường lịch sử, từ một đô thị vừa bước ra khỏi chiến tranh với muôn vàn khó khăn, Thành phố Hồ Chí Minh đã khẳng định bản lĩnh vượt khó và tinh thần sáng tạo không ngừng.

Đặc biệt, từ ngày 1-7-2025, bước vào kỷ nguyên quản trị mới với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thành phố mở rộng không gian phát triển trên cơ sở sáp nhập, hợp nhất 3 địa phương: Thành phố Hồ Chí Minh (cũ), tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Thực thể chính trị - hành chính - kinh tế đặc biệt này sở hữu quy mô GRDP đạt 3 triệu tỷ đồng (tương đương 121 tỷ USD), chiếm 23,1% GDP cả nước; đóng góp tới 30,2% tổng thu ngân sách quốc gia; với GRDP bình quân đầu người đạt 215,3 triệu đồng (khoảng 8.755USD), cao hơn 1,74 lần trung bình cả nước.

Với diện tích 6.773km² và nguồn nhân lực chiếm 14,3% cả nước, thành phố mới hội tụ đầy đủ các điều kiện để trở thành trung tâm tài chính dịch vụ, công nghiệp công nghệ cao và du lịch, kinh tế biển hàng đầu khu vực.

Từ thực tiễn, Thành phố Hồ Chí Minh luôn ý thức một siêu đô thị, một cực tăng trưởng quốc gia không thể vận hành bằng những cơ chế sẵn có. Trong nhiều thập niên, thành phố luôn giữ vai trò là “nơi thí nghiệm” chính sách lớn nhất cả nước, chủ động đột phá qua những vấn đề chưa có tiền lệ.

Ngay từ những năm đầu đổi mới, Thành phố Hồ Chí Minh đã tiên phong thí điểm nhiều mô hình vượt rào thành công, tạo tiền đề cho Trung ương nhân rộng, như: Mô hình chạy gạo cứu đói, thí điểm “khoán sản phẩm”, thành lập Khu chế xuất Tân Thuận - khu chế xuất đầu tiên của cả nước (vào năm 1991), hay phát triển thị trường tài chính với Trung tâm Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (vận hành năm 2000).

Giai đoạn 2017-2025, thành phố tiếp tục thí điểm các cơ chế đặc thù về quản lý tài chính, đất đai, tổ chức bộ máy qua Nghị quyết số 54/2017/QH14, Nghị quyết số 98/2023/QH15, Nghị quyết số 260/2025/QH15 - tạo hành lang pháp lý vượt trội để thu hút nhà đầu tư chiến lược, phát triển dự án theo mô hình TOD và thu hút dòng vốn xanh. Đặc biệt, vào ngày sinh của Người, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 19-5-2026 về phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới, với phương châm “Thành phố Hồ Chí Minh vì cả nước, cả nước vì Thành phố Hồ Chí Minh” - đây không chỉ là nhiệm vụ, mà là sứ mệnh, là mệnh lệnh của trái tim để tưởng nhớ thiết thực, đền đáp một đời tận tâm cống hiến vì đất nước, vì dân tộc của Bác và cả nước luôn có Bác trong trái tim yêu thương.

Tại các cuộc làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng (vào tháng 4 và tháng 6-2026), đã chỉ đạo: Thành phố Hồ Chí Minh phải kiến tạo thực tiễn thành mô hình phát triển mới; khẩn trương thiết kế, xây dựng Luật Đô thị đặc biệt với các chính sách đột phá, vượt trội đủ mạnh nhằm đổi mới phương thức quản trị và tổ chức thực thi hiệu quả.

Hiện nay, thành phố đang tăng tốc hoàn thiện xây dựng Luật Đô thị đặc biệt (phấn đấu hoàn thành trình Quốc hội trong tháng 7-2026), Quy hoạch tổng thể (phấn đấu hoàn thành trình phê duyệt trong tháng 10-2026), đồng thời đẩy nhanh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh để biến các thể chế thử nghiệm thành động lực bứt phá toàn diện cho toàn vùng và cả nước.

Hướng tới kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng (năm 2030) và 100 năm thành lập nước (năm 2045), thành phố đặt ra những mục tiêu đầy thách thức và giàu khát vọng:

- Đến năm 2030: Trở thành đô thị văn minh, hiện đại, vị trí nổi trội tại Đông Nam Á, GRDP bình quân đầu người đạt tối thiểu 14.000USD, kinh tế số chiếm 40% GRDP.

- Đến năm 2045: Trở thành trung tâm kinh tế, tài chính của châu Á, điểm đến hấp dẫn toàn cầu với GRDP bình quân đầu người đạt 75.000USD.

-Tầm nhìn đến năm 2075: Trở thành đô thị toàn cầu, thông minh, phát triển bền vững với thu nhập bình quân đầu người đạt 100.000USD/năm.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, thành phố tập trung vào mô hình “3 - 4 - 3”: duy trì 3 truyền thống tăng trưởng (đầu tư - tiêu dùng - xuất khẩu); thúc đẩy 4 trụ cột phát triển (thể chế, hạ tầng, nhân lực, khoa học công nghệ) và tăng tốc 3 trung tâm hiện đại (tài chính quốc tế, logistics cảng biển - hàng không, công nghệ cao). Đặc biệt, việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt sẽ là đòn bẩy thể chế quan trọng, tạo quyền chủ động để thành phố tháo gỡ điểm nghẽn và bứt phá mạnh mẽ.

Thành phố Hồ Chí Minh hôm nay đang đứng trước những thách thức và thời cơ song hành rất lớn. Trung ương đã rất tin tưởng giao trọng trách và nhân dân đang rất kỳ vọng, vấn đề còn lại là hành động của thành phố phải đủ nhanh, đủ quyết liệt, đủ chuẩn xác, đủ sáng tạo và bản lĩnh. Mỗi cán bộ, mỗi cơ quan, mỗi địa phương phải biến tinh thần nghị quyết thành sản phẩm cụ thể; biến niềm tự hào thành trách nhiệm; biến mục tiêu phát triển thành công trình, chính sách, dịch vụ và kết quả mà người dân có thể cảm nhận trong cuộc sống hàng ngày.

Nửa thế kỷ mang tên Bác, Thành phố Hồ Chí Minh đã sẵn sàng cho những kỳ tích mới. Với truyền thống năng động, sáng tạo và nghĩa tình, thành phố tự tin vững vàng bước vào kỷ nguyên phát triển, xứng đáng với niềm tin của Trung ương và kỳ vọng của nhân dân cả nước.