Tuy nhiên, dự thảo nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính về xây dựng chưa đưa biện pháp này vào áp dụng chung trên phạm vi cả nước.
Dự thảo đang được Bộ Xây dựng hoàn thiện để thay thế Nghị định số 16/2022/NĐ-CP, nhằm bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật chuyên ngành vừa được Quốc hội thông qua, đặc biệt là Luật Xây dựng, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn.
Theo cơ quan soạn thảo, việc ngừng cung cấp điện, nước cho công trình xây dựng vi phạm hiện mới chỉ được quy định riêng cho TP Hà Nội theo Luật Thủ đô, chưa có cơ sở pháp lý vững chắc trong Luật Xử lý vi phạm hành chính để áp dụng đại trà trên phạm vi cả nước. Đối với các biện pháp mạnh như ngừng cung cấp điện, nước, cần có sự tổng kết thực tiễn kỹ lưỡng từ thực tế triển khai tại TP Hà Nội.
Trên thực tế, không hiếm trường hợp dự án nhà ở cao tầng hoặc khu đô thị có vi phạm về trật tự xây dựng, như: xây vượt tầng, sai quy hoạch chi tiết, nhưng chủ đầu tư đã bán hoặc cho thuê căn hộ. Người dân bỏ tiền mua căn hộ với mong muốn có chỗ ở ổn định và có thể không biết những sai phạm của chủ đầu tư trong quá trình xây dựng. Nếu ngừng cung cấp điện, nước để buộc chủ đầu tư khắc phục hậu quả, chính các hộ dân đang sinh sống tại công trình có thể bị ảnh hưởng trực tiếp.
Bên cạnh đó, việc cung cấp điện, nước được thực hiện trên cơ sở hợp đồng giữa đơn vị cung cấp dịch vụ và người sử dụng. Việc áp dụng biện pháp hành chính làm ảnh hưởng đến các hợp đồng này, trong khi người sử dụng điện, nước không phải là chủ thể thực hiện hành vi vi phạm xây dựng, có thể dẫn đến khiếu nại, khiếu kiện.
Vì vậy, việc cơ quan soạn thảo chưa đề xuất áp dụng biện pháp ngừng cung cấp điện, nước trên phạm vi cả nước là cách tiếp cận thận trọng. Cần tiếp tục tổng kết thực tiễn để có cơ sở nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện Luật Xử lý vi phạm hành chính, qua đó tạo khung pháp lý thống nhất và hiệu quả cho công tác quản lý trật tự xây dựng.
Chế tài phải đủ sức răn đe đối với chủ đầu tư cố tình vi phạm, nhưng đồng thời phải bảo đảm không làm ảnh hưởng đến đời sống của những người dân không trực tiếp thực hiện hành vi vi phạm.
