Mới đây, 9 cơ quan gồm: Bộ KH-CN, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Công thương, Bộ Tài chính, Bộ VH-TT-DL, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Tòa án nhân dân tối cao và Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã ký kết chương trình phối hợp hành động đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ (SHTT) giai đoạn 2026-2030.
Chương trình hướng tới ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng xâm phạm quyền SHTT trên môi trường truyền thống và môi trường số; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của chủ thể quyền, doanh nghiệp và người dân, góp phần xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, lành mạnh.
Trọng tâm của chương trình là thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan hành chính và tư pháp, bảo đảm sự thống nhất từ khâu phát hiện, xác minh đến áp dụng các biện pháp xử lý.
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và không gian mạng phát triển nhanh, chi phối mạnh mẽ tới mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội, Việt Nam nhất quán quan điểm phát triển, bảo hộ và thực thi quyền SHTT theo các điều ước, công ước quốc tế đã tham gia.
Thời gian qua, Việt Nam đã chủ động triển khai nhiều giải pháp, từ hoàn thiện hành lang pháp lý về SHTT, phân công rõ trách nhiệm giữa các bộ, ngành, địa phương đến tăng cường xử lý hành vi xâm phạm quyền SHTT.
Cách tiếp cận cũng được chuyển mạnh từ xử lý hiện tượng sang giải quyết tận gốc vấn đề; truy đến tận nguồn sản xuất, đầu mối cung ứng, đối tượng chủ mưu, cầm đầu, không chỉ dừng ở khâu kinh doanh, phân phối nhỏ lẻ.
Nhiều vụ việc nghiêm trọng được chuyển hồ sơ sang cơ quan chức năng xử lý hình sự nhằm tăng tính răn đe, bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Trong đó, vấn đề nhãn hiệu hàng hóa, chỉ dẫn địa lý, bản quyền âm nhạc, điện ảnh, phần mềm, nội dung số được ưu tiên.
Theo Bộ KH-CN, trong 10 tháng đầu năm 2026, số vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền SHTT bị phát hiện là 9.943 vụ; trong đó, 9.284 vụ bị xử lý hành chính (tăng 104,5% so với cả năm 2025), với tổng số tiền phạt hơn 139 tỷ đồng. Trị giá hàng hóa vi phạm lên tới hơn 634 tỷ đồng, số tổ chức, cá nhân bị xử lý là 9.536.
Trong 10 tháng, có 263 vụ xâm phạm quyền SHTT đã có quyết định khởi tố (tăng 511% so với cả năm 2025); 70 vụ được tòa án thụ lý và 45 vụ được xét xử, với 573 bị cáo.
Những biện pháp tăng cường thực thi pháp luật về SHTT trong thời gian qua không phải là một chiến dịch ngắn hạn hay phản ứng mang tính tình thế trước Báo cáo đặc biệt 301 năm 2026 về bảo hộ và thực thi quyền SHTT tại các nước đối tác thương mại của Hoa Kỳ (do Cơ quan đại diện Thương mại Hoa Kỳ công bố ngày 30-4-2026).
Đây là yêu cầu xuất phát từ lợi ích phát triển của Việt Nam, gắn với xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của doanh nghiệp và người dân, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
