Đề xuất mở rộng phạm vi cấm tham gia đấu giá
ĐB Tô Ái Vang (Cần Thơ) đề nghị mở rộng phạm vi áp dụng biện pháp cấm tham gia đấu giá. Theo ĐB Ái Vang, việc giới hạn phạm vi áp dụng chế tài cấm tham gia đấu giá đối với đất đai và khoáng sản còn bỏ ngỏ rủi ro đối với các loại tài sản công quan trọng khác như: tài sản hạ tầng, tần số viễn thông, tài sản công tại các cơ quan nhà nước có giá trị rất lớn. ĐB kiến nghị mở rộng chế tài cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm, áp dụng đối với các vi phạm nghĩa vụ thanh toán tiền trúng đấu giá của tất cả các loại tài sản công và tài sản nhà nước.
ĐB Nguyễn Thị Hồng Hạnh (TPHCM) đề nghị cân nhắc xác định đấu giá là ngành nghề kinh doanh có điều kiện, để tránh phát sinh những bất cập. Trường hợp vẫn giữ nguyên như dự thảo, ĐB kiến nghị cơ quan soạn thảo khi xây dựng nghị định hướng dẫn, cần quy định chặt chẽ nội dung quản lý nhà nước, phân định rõ ràng trách nhiệm của các cơ quan trong quản lý hoạt động đấu giá, để khi xảy ra những vi phạm pháp luật về đấu giá thì có địa chỉ trách nhiệm, là thuộc về cơ quan quản lý nhà nước nơi tổ chức hành nghề đấu giá có trụ sở, hay nơi có tài sản bán đấu giá, hay nơi tổ chức phiên đấu giá.
Tăng chế tài, xử lý vi phạm nghiêm khắc
Liên quan đến giải pháp nhằm khắc phục tình trạng thông đồng, dìm giá, bỏ cọc - vướng mắc lớn nhất trong thực tiễn thực hiện công tác đấu giá tài sản thời gian qua, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết đây cũng là vấn đề cơ quan soạn thảo nghiên cứu rất kỹ và đề xuất nhiều giải pháp trong dự thảo luật.
Dự thảo luật đã quy định thắt chặt đối tượng tham gia, ngăn ngừa thông đồng lợi ích; bổ sung quy định không cho phép các đối tượng có quan hệ gia đình như cha, mẹ, vợ, chồng, con, anh chị em ruột hoặc quan hệ chi phối doanh nghiệp (công ty mẹ, công ty con, nhóm doanh nghiệp) cùng được đăng ký tham gia đấu giá một tài sản. Đây là những giải pháp để tránh thông đồng.
Cùng với đó là giải pháp nâng tỷ lệ tiền đặt trước và siết chặt xử lý tài chính, bao gồm việc nâng tỷ lệ tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất ở cho cá nhân từ 20%-50% giá khởi điểm. Điều này nhằm triệt tiêu hiện tượng cò mồi và đăng ký ảo.
Bên cạnh đó, người trúng đấu giá vi phạm nghĩa vụ thanh toán dẫn đến kết quả bị hủy thì không được nhận lại tiền đặt cọc.
Dự thảo cũng bổ sung chế tài cấm tham gia đấu giá trên phạm vi toàn quốc đối với những chủ thể trúng đấu giá mà từ chối ký biên bản, từ chối kết quả, từ chối thanh toán. Triển khai đấu giá trực tuyến toàn trình để triệt tiêu sự can thiệp trực tiếp…
Phản hồi ý kiến ĐB Tô Ái Vang, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết dự thảo luật chỉ quy định đối với tài sản là đất đai và quyền khai thác khoáng sản. Thực tiễn cho thấy, vi phạm xảy ra phổ biến nhất ở đấu giá đối với đất đai, nhất là đất ở, và quyền khai thác khoáng sản, phổ biến là hiện tượng thông đồng, dìm giá, bỏ cọc.
“Đối với đấu giá quyền sử dụng đất ở, họ bỏ giá rất cao, sau đó nâng mức giá của đất ở khu vực đó lên cao rồi bỏ cọc và tạo ra một mặt bằng giá mới để giao dịch đối với những dự án họ đã mua từ trước ở khu vực đó”, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nói và cho biết, đó là hành vi bị cấm tại dự thảo luật.
Tuy nhiên, để không tác động đến quyền tự do kinh doanh, quan điểm của cơ quan soạn thảo là hết sức thận trọng, chỉ áp dụng đối với những trường hợp xảy ra vi phạm phổ biến, không áp dụng chung vì có thể bị lạm dụng, ảnh hưởng đến quyền tự do kinh doanh.
Trước ý kiến các ĐB về mức giá đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất ở 20%-50% còn khác nhau, theo Bộ trưởng, đề xuất này xuất phát từ thực tiễn. Chính phủ đã có nghị quyết quy định đối với đất ở, mức tiền đặt trước bằng 20% đến 50% mức giá khởi điểm. Qua thực hiện từ tháng 1-2026 đến nay, kết quả thực hiện rất tích cực. Tỷ lệ đất đấu giá thành bị hủy kết quả do không nộp đủ tiền trên cả nước giảm mạnh, từ 8,6% năm 2025 xuống chỉ còn 3,1% trong 9 tháng đầu 2026.
Điển hình như Thanh Hóa, khi áp dụng mức tiền đặt trước 50%, số lô đất bị hủy do bỏ cọc giảm từ 377 trường hợp năm 2025 xuống còn 82 trường hợp trong 9 tháng đầu năm 2026, dù số lô đất đưa ra đấu giá tăng gấp 3 lần. Tại Quảng Trị, trường hợp bị hủy cũng giảm từ 35 xuống còn 11 trường hợp.
Do đó, Chính phủ trình Quốc hội luật hóa quy định này để đảm bảo tính nghiêm khắc pháp luật. Đây cũng là chế tài xử lý nghiêm đối với trường hợp bỏ cọc, thông đồng để thao túng thị trường.
Riêng đấu giá đối với đất dự án, do giá trị lớn, hàng ngàn tỷ đồng, nên khác với đất ở, nếu đặt quá cao có thể tạo rào cản đối với nhà đầu tư, ảnh hưởng môi trường đầu tư kinh doanh; nếu đặt giá thấp thì lại không bảo đảm răn đe. “Tuy nhiên, lĩnh vực này không xảy ra vi phạm phổ biến như đấu giá đất ở, do đó, đề xuất giữ mức tiền đặt trước là từ 10 đến 20% của mức giá khởi điểm”, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng giải thích.
