Sáng 15-9, Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ người lao động, Công đoàn TPHCM phối hợp Bảo hiểm xã hội (BHXH) TPHCM tổ chức hội thảo “An sinh cho tài xế xe công nghệ - Thực trạng và giải pháp”.
Phát biểu khai mạc, ông Phùng Thái Quang, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động TPHCM, Giám đốc Trung tâm Tư vấn và Hỗ trợ người lao động Công đoàn TPHCM, cho biết, kinh tế số và các mô hình việc làm thông qua nền tảng công nghệ ngày càng phát triển, tài xế xe công nghệ đang trở thành lực lượng lao động đáng quan tâm tại các đô thị lớn.
Hiện TPHCM có khoảng 400.000 tài xế xe công nghệ và giao hàng. Mô hình này tạo thêm cơ hội việc làm, thu nhập và sự linh hoạt về thời gian cho người lao động. Thực tế cũng đặt ra nhiều vấn đề liên quan rủi ro nghề nghiệp, cường độ làm việc và khả năng tiếp cận các chính sách an sinh xã hội.
Theo khảo sát nhanh 141 tài xế đang hoạt động trên các nền tảng Grab, Green SM và BEE, có 93,6% cho biết lái xe công nghệ là công việc chính. Trong đó, 46,1% làm việc từ 8-10 giờ/ngày và 35,5% thường xuyên làm việc trên 10 giờ/ngày.
Đáng chú ý, 73,8% tài xế cho biết từng ít nhất một lần va chạm hoặc tai nạn trên đường; hơn 65% từng gặp các tình huống như lừa đảo, cướp giật hoặc quấy rối trong quá trình làm việc.
Về an sinh xã hội, các nền tảng công nghệ xác định tài xế là đối tác nên không thuộc diện tham gia BHXH, BHYT bắt buộc. Theo khảo sát, 73,4% tài xế chỉ tham gia BHYT hộ gia đình hoặc được công đoàn hỗ trợ, trong khi vẫn còn nhiều người chưa tham gia bất kỳ loại hình bảo hiểm nào, kể cả BHYT.
“Đặc biệt, 92,9% tài xế mong muốn nghề nghiệp và địa vị pháp lý của mình được xác định rõ hơn; 87,9% mong muốn có cơ chế phù hợp để được tham gia các chính sách BHXH, được chăm lo về vật chất, tinh thần”, ông Phùng Thái Quang nhấn mạnh.
PGS-TS Nguyễn Đức Lộc, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đời sống xã hội, cho biết qua khảo sát 400 tài xế, gồm 200 người lái ô tô và 200 người lái xe máy, cho thấy số giờ làm việc của tài xế ngày càng tăng nhưng thu nhập chưa tăng tương ứng. Nhiều khoản thu, chi giữa nền tảng và tài xế cần được làm rõ để bảo đảm quyền lợi của người lao động.
Ông Nguyễn Quốc Thanh, Phó Giám đốc BHXH TPHCM, phân tích thêm, tài xế xe công nghệ là một lực lượng lao động đang phát triển cùng với kinh tế số. Yêu cầu đặt ra là vừa bảo đảm tính linh hoạt của mô hình việc làm này, vừa mở rộng cơ hội tiếp cận chính sách an sinh xã hội cho người lao động.
Việc tham gia BHXH bắt buộc đối với tài xế xe công nghệ tạo cơ chế phù hợp để người lao động có thể được bảo đảm quyền lợi khi gặp rủi ro và khi hết tuổi lao động. Do đó, cần nghiên cứu bổ sung vào diện tham gia BHXH bắt buộc đối với nhóm lao động có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên thông qua nền tảng số, ứng dụng công nghệ hoặc các mô hình việc làm linh hoạt; trong đó có tài xế xe công nghệ.
BHXH TPHCM đề xuất tiếp tục khảo sát, đánh giá thực tế về số lượng tài xế, hình thức hoạt động, thu nhập và tình hình tham gia BHXH, BHYT, BHTN để có cơ sở đề xuất chính sách sát thực tế. Đồng thời, tăng cường phối hợp giữa cơ quan BHXH, cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp nền tảng, tổ chức đại diện người lao động và các đơn vị liên quan trong việc nghiên cứu, đề xuất và tổ chức thực hiện.
