Đặt quyền lợi của trẻ em lên trên hết
Góp ý dự thảo Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi), ĐB Võ Ngọc Thanh Trúc, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐB Quốc hội TPHCM, đề nghị bổ sung “nhóm trẻ em có cha mẹ đẻ, nhưng họ mất khả năng chăm sóc, dựa trên đánh giá của cơ quan có thẩm quyền và nhân viên công tác xã hội” vào Điều 13 của dự thảo. Đồng thời, ĐB Võ Ngọc Thanh Trúc cho rằng, cần làm rõ khái niệm “trẻ em không nơi nương tựa” để nhận diện đúng và đủ các nhóm đối tượng yếu thế cần được bảo vệ, chấm dứt tình trạng mỗi địa phương hiểu và áp dụng khác nhau.
Đối với nội dung “thu hồi quyết định nuôi con nuôi”, ĐB Võ Ngọc Thanh Trúc cho rằng, dự thảo bổ sung cơ chế hủy bỏ, thu hồi quyết định là bước tiến cần thiết. Tuy nhiên, tại khoản 2, Điều 23 đang quy định: khi quyết định bị hủy bỏ sau khi đã giao nhận, quyền của cha mẹ đẻ sẽ được tự động khôi phục. Theo ĐB Võ Ngọc Thanh Trúc, quy định này sẽ dẫn đến hệ quả pháp lý đáng lo ngại đối với trường hợp căn cứ hủy bỏ xuất phát từ hành vi mua bán trẻ em, trục lợi, mà người vi phạm có thể chính là cha mẹ đẻ. Do đó, ĐB Võ Ngọc Thanh Trúc đề nghị xóa bỏ cơ chế “tự động khôi phục quyền”. Thay vào đó, Nhà nước phải có trách nhiệm đánh giá phương án chăm sóc thay thế tốt nhất cho trẻ.
Trong khi đó, từ thực tiễn địa phương có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số, ĐB Cil Bri (Lâm Đồng) cho rằng, trong quá trình cho con nuôi phải bảo đảm người cho con nuôi hiểu rõ pháp lý trước khi đồng ý.
Theo ĐB Cil Bri, ở nhiều vùng dân tộc thiểu số, người dân chủ yếu sinh hoạt bằng tiếng dân tộc. Việc chỉ giải thích bằng tiếng Việt rồi lấy chữ ký dễ dẫn đến người dân nhầm lẫn giữa cho con làm con nuôi và nhờ chăm sóc tạm thời. Do đó, ĐB Cil Bri đề nghị quy định việc tư vấn, giải thích và lấy ý kiến phải bằng ngôn ngữ, phương thức phù hợp với độ tuổi, tâm sinh lý của trẻ và cha mẹ; có hỗ trợ ngôn ngữ, tâm lý khi cần thiết.
Đề xuất một số trường hợp không được nhận con nuôi
ĐB Nguyễn Vũ Trung (TPHCM) nhận xét, việc nuôi con nuôi là để mở cửa một mái ấm cho trẻ em, do đó không thể để thủ tục nhân văn này trở thành cánh cửa cho hành vi mua bán, chuyển giao hay lạm dụng trẻ em. ĐB Nguyễn Vũ Trung đề nghị quy định trong dự thảo luật có phần “lập báo cáo đánh giá trẻ và phương án chăm sóc”, nội dung tối thiểu gồm: hoàn cảnh, nhu cầu, ý kiến của trẻ; người thân đã được xác minh; lý do từng phương án không phù hợp; căn cứ lựa chọn nhận nuôi.
Với trường hợp nhận nuôi có yếu tố nước ngoài, ĐB Nguyễn Vũ Trung đề xuất dự thảo cần ghi nhận rõ trong hồ sơ kết quả tìm kiếm gia đình phù hợp tại Việt Nam và thời hạn tìm kiếm hợp lý. ĐB Nguyễn Vũ Trung đề nghị quy định ngay trong dự thảo luật các hành vi: nghiêm cấm lợi dụng việc cho, nhận con nuôi để tuyển mộ, chuyển giao, tiếp nhận, vận chuyển hoặc đưa trẻ em đi nhằm mua bán người, bóc lột hoặc lấy mô, bộ phận cơ thể; nghiêm cấm gắn việc nhận nuôi với yêu cầu hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể hoặc bất kỳ can thiệp y tế trái pháp luật nào. Theo ĐB Nguyễn Vũ Trung, cần quy định người đã bị kết án về tội mua bán người, mua bán hoặc chiếm đoạt mô, bộ phận cơ thể người thì không được nhận con nuôi.
ĐB Dương Minh Ánh (TP Hà Nội) đề nghị bổ sung trường hợp đã bị xử lý vi phạm hành chính về hành vi xâm hại trẻ em vào danh sách không được nhận con nuôi nhằm bảo đảm tuyệt đối an toàn cho trẻ trong môi trường gia đình mới.
Giải trình, làm rõ thêm một số nội dung mà các ĐB quan tâm, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, việc sửa đổi Luật Nuôi con nuôi nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương của Đảng về bảo vệ quyền trẻ em, lấy những lợi ích tốt nhất của trẻ em làm trung tâm. “Chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp với thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội và các bộ, ngành liên quan tiếp thu đầy đủ, giải trình thấu đáo để hoàn thiện dự thảo luật và báo cáo Chính phủ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, xin ý kiến trước khi trình Quốc hội xem xét thông qua tại kỳ họp này”, Bộ trưởng Bộ Tư pháp thông tin.
Cân nhắc để người tập sự hành nghề luật sư được vào nhà tạm giữ, tạm giam
Chiều cùng ngày, khi thảo luận về dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi), một số ĐB đề xuất bổ sung quy định người đang tập sự hành nghề luật sư được tham gia cùng luật sư trong quá trình gặp làm việc với người bị tạm giam, tạm giữ để có kiến thức thực tế trong quá trình hành nghề sau này.
Đối với đề xuất này, ĐB Nguyễn Thị Thủy (Thái Nguyên) tranh luận rằng cần cân nhắc, vì trong Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam và Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành đã quy định rất rõ những đối tượng cụ thể được vào cơ sở, nhà tạm giữ, tạm giam. "Do đó, tại dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi), cần tiếp tục rà soát lại Điều 9 để mở rộng hơn những người bị tạm giữ, tạm giam được quyền đăng ký người bào chữa. Còn với những người tập sự hành nghề luật sư trong vụ án hình sự chỉ được gặp bị can, bị cáo không bị tạm giữ, tạm giam (tại ngoại)", ĐB Nguyễn Thị Thủy nêu quan điểm.
