Phụ nữ bồi đắp chiều sâu, khả năng kết nối, tạo sức lan tỏa văn hóa

Trong tiến trình phát triển của văn hóa Việt, phụ nữ ngoài vai trò gìn giữ, trao truyền các giá trị truyền thống còn chủ động sáng tạo và lan tỏa bản sắc. Với lần đầu tiên Việt Nam có ngày nghỉ mang tên Ngày Văn hóa Việt Nam 24-11, phụ nữ tiếp tục cho thấy những đóng góp thiết thực, góp phần kiến tạo sức mạnh mềm văn hóa quốc gia.

Từ nếp nhà đến ngành công nghiệp triệu đô

Bà Lê Tú Cẩm, Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa TPHCM, nhận định: Từ xưa, vai trò của phụ nữ trong việc gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa đã được nhìn nhận. Từ nếp nhà qua mỗi bữa cơm, lời ru, phục trang, cách đi đứng, nói năng hay ngoài xã hội, phụ nữ mạnh dạn tham gia kiến thiết đời sống, phát triển kinh tế.

huynhngocvan-5787-4194.jpg
Bà Huỳnh Ngọc Vân, Giám đốc Bảo tàng Áo dài, tại buổi tập luyện văn nghệ với các hoàn cảnh khiếm khuyết. Ảnh: DIỄM MI

“Những đóng góp của họ có thể nhỏ bé, thầm lặng trong mỗi gia đình, nhưng cũng có khi tạo tiếng vang lớn ngoài xã hội. Dù tính chất, mức độ đóng góp có thể khác nhau nhưng không phủ nhận phụ nữ góp phần xây tổ ấm, tạo nền móng văn hóa vững chắc cho mỗi gia đình và cộng đồng”.

Vượt xa hơn câu chuyện dưới mỗi nếp nhà, vai trò của phụ nữ trong việc kiến tạo những giá trị cho ngành văn hóa đang thật sự hiện hữu. Ở lĩnh vực điện ảnh, sự hiện diện của nữ giới phía sau màn ảnh ngày càng rõ nét.

Cho đến nay, tác phẩm Mưa đỏ của nữ đạo diễn Đặng Thái Huyền vẫn giữ kỷ lục doanh thu cao nhất lịch sử phim Việt với hơn 714 tỷ đồng. Nhiều nữ biên kịch, nhà sản xuất, đạo diễn như: Trần Thị Bích Ngọc, Ngô Thị Bích Hạnh, Ngô Thị Bích Hiền, Thảo Nguyễn, Thu Trang... vẫn bền bỉ trên hành trình sáng tạo, thực hiện hay đỡ đầu những tác phẩm chất lượng cao phục vụ khán giả.

Cùng với sự khởi sắc của nghệ thuật trình diễn trong ngành công nghiệp văn hóa Việt, đằng sau những doanh nghiệp tiên phong ở lĩnh vực này, không ít “nữ tướng” vẫn đang lèo lái đơn vị, thực hiện ước mơ chinh phục khán giả trong nước và vươn ra thế giới.

Các chương trình như: Anh trai vượt ngàn chông gai, Chị đẹp đạp gió rẽ sóng... của YeaH1 thành công một phần nhờ vào sự dẫn dắt của bà Ngô Thị Vân Hạnh, hiện là Chủ tịch Hội đồng quản trị tập đoàn này.

NSƯT Hạnh Thúy cho hay, ở lĩnh vực nghệ thuật tại Việt Nam hay trên thế giới, nhân sự nữ chiếm số lượng khá lớn. Để nâng cao chất lượng cũng như phát huy đóng góp của nhân sự nữ cho ngành văn hóa, việc tạo cơ hội học tập, rèn luyện và cống hiến là rất cần thiết.

Tạo cơ hội khẳng định vai trò

PGS-TS Bùi Hoài Sơn, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương, nhận định, phụ nữ không chỉ đang tham gia vào công nghiệp văn hóa, mà ở rất nhiều lĩnh vực, họ đang âm thầm tạo nên chiều sâu, sự tinh tế và sức sống của ngành.

“Tôi cho rằng phụ nữ đang và sẽ định hình tương lai của ngành văn hóa theo ít nhất ba cách. Thứ nhất, làm cho công nghiệp văn hóa gần hơn với đời sống, với gia đình, với cộng đồng. Thứ hai, mở rộng những cách kể chuyện mới, đa dạng hơn, mềm mại hơn, nhân văn hơn. Thứ ba, góp phần tạo ra một hệ sinh thái sáng tạo bao trùm hơn, nơi tài năng không bị giới hạn bởi giới tính, tuổi tác hay định kiến xã hội”, PGS-TS Bùi Hoài Sơn chia sẻ.

Sự hiện diện ngày càng đông của phụ nữ trong lĩnh vực văn hóa không đồng nghĩa với việc họ luôn có cơ hội tương xứng để khẳng định vai trò. Phía sau một tác phẩm, chương trình nghệ thuật hay dự án sáng tạo là rất nhiều công việc đòi hỏi chuyên môn, sức bền và khả năng tổ chức. Không ít phụ nữ đảm nhận những vị trí quan trọng nhưng tên tuổi, dấu ấn cá nhân lại ít được công chúng biết đến.

Theo nữ đạo diễn Luk Vân, trong bất kỳ lĩnh vực nào, công sức mà lao động nam hay nữ dành cho công việc là như nhau. Tuy nhiên, ở một số nghề nghiệp đặc thù như đạo diễn phim, về thể lực, nữ đạo diễn đôi khi khó có sức bền như nam giới. Chưa kể nếu lập gia đình, việc chăm lo cho con cái cùng nhiều mối bận tâm khác có thể khiến nữ đạo diễn khó gắn bó lâu dài với nghề.

Để nhân sự nữ toàn tâm toàn ý với nghề, có lẽ sự hỗ trợ từ gia đình và xã hội mang ý nghĩa rất lớn. Công việc có nặng nhọc, khó khăn nhưng “nếu nhận được sự sẻ chia về tinh thần, vật chất sẽ tạo điều kiện để phụ nữ theo đuổi, sống trọn với đam mê. Tôi tin họ sẽ làm tốt phần việc của mình”.

Theo PGS-TS Bùi Hoài Sơn, công nghiệp văn hóa là ngành của trí tưởng tượng, cảm xúc và bản sắc. Một ngành như vậy không thể phát triển đầy đủ nếu thiếu tiếng nói, kinh nghiệm và năng lực sáng tạo của phụ nữ.

Khi phụ nữ được trao cơ hội công bằng, công nghiệp văn hóa Việt Nam không chỉ có thêm nguồn nhân lực, mà còn được bồi đắp sự mềm mại, chiều sâu, khả năng kết nối và sức lan tỏa. Đó chính là những yếu tố rất cần thiết để văn hóa Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới với bản lĩnh, sự tự tin và sức hấp dẫn riêng của mình.

Tin cùng chuyên mục