Mạng lưới cơ sở giáo dục đặc biệt chưa đồng đều
Báo cáo với đoàn công tác, cô Bạch Thu Hằng, Hiệu trưởng Trường chuyên biệt Tương Lai cho biết, từ tháng 4-2025 đến nay, trường chính thức hoạt động ở cơ sở mới tại địa chỉ 35-37 Ngô Quyền, phường Chợ Lớn.
Cơ sở vật chất được đầu tư, xây mới và tập trung các điểm lẻ về một cơ sở duy nhất. Trường hiện có 150 học sinh từ 6 – 18 tuổi, tổ chức thành 15 lớp bán trú. Học sinh gồm các trẻ chậm phát triển trí tuệ, hội chứng down, rối loạn phổ tự kỷ, tăng động giảm chú ý…
Bên cạnh tổ chức giáo dục và chăm sóc trẻ theo chương trình phổ thông, phù hợp với từng nhóm đối tượng, trường còn tổ chức hướng nghiệp, tổ chức trị liệu tâm vận động... Tuy vậy, nhà trường vẫn gặp khó về việc tuyển dụng nhân sự nhân viên y tế, người hỗ trợ trẻ khuyết tật.
Báo cáo tại buổi làm việc, ông Nguyễn Tấn Phát, Giám đốc Sở GD-DT TPHCM cho biết, thành phố hiện có 56 cơ sở giáo dục đặc biệt. Trong số này, có 22 cơ sở công lập và 34 tư thục nhưng phân bố mất cân đối giữa 3 khu vực.
Hiện thành phố có 17.174 học sinh khuyết tật học hòa nhập. Dù nhu cầu cực kỳ lớn, toàn thành phố chỉ có 3 trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập công lập, riêng khu vực 2 chưa có cơ sở nào.
Toàn mạng lưới cơ sở giáo dục đặc biệt có 698 cán bộ, giáo viên nhưng chỉ có 54 nhân viên hỗ trợ giáo dục người khuyết tật. Đội ngũ thiếu trầm trọng chuyên môn về can thiệp sớm, đánh giá nhu cầu và quản lý hành vi.
Đối với công tác y tế học đường, ông Nguyễn Tấn Phát cho biết, toàn ngành còn 231 cơ sở chưa có nhân viên y tế. Nhân lực y tế tại các trường vừa thiếu vừa chưa đủ chuyên môn, cán bộ tư vấn tâm lý chủ yếu kiêm nhiệm, thiếu chuyên môn sâu về tâm thần...
Trước thực tế trên, Sở GD-DT đề xuất lãnh đạo thành phố chỉ đạo các sở, ngành và địa phương liên quan phối hợp Sở GD-DT triển khai thực hiện rà soát, quy hoạch và đầu tư phát triển mạng lưới cơ sở giáo dục đặc biệt; rà soát, bổ sung đội ngũ giáo viên, nhân viên hỗ trợ; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn về giáo dục đặc biệt và giáo dục hòa nhập...
Xây dựng dữ liệu chính xác về trẻ em khuyết tật
Phát biểu kết luận tại buổi làm việc, đồng chí Nguyễn Phước Lộc ghi nhận, biểu dương, đánh giá cao đội ngũ giáo viên, nhân viên, ban giám hiệu các trường giáo dục chuyên biệt trên toàn địa bàn TP đã nỗ lực trong công tác bảo vệ, giáo dục, chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, giúp trẻ em khuyết tật được tiếp cận giáo dục công bằng.
Về mạng lưới các trường chuyên biệt, đồng chí yêu cầu ngành giáo dục và y tế phải thu thập, thống kê số lượng trẻ khuyết tật và các dạng khuyết tật trên địa bàn thành phố. Chỉ khi có dữ liệu chính xác, ngành giáo dục mới có thể đánh giá được sự phân bố mạng lưới cơ sở giáo dục đặc biệt và định hướng phương án đầu tư hiệu quả.
Đồng chí gợi mở, có thể thực hiện theo hướng nâng cấp, mở rộng công năng, diện tích của các cơ sở giáo dục đặc biệt công lập hiện có; hoặc tận dụng quỹ đất, trụ sở công dôi dư, phát triển hỗ trợ chuyên môn lưu động và liên kết các cơ sở.
Đối với công tác y tế học đường, đồng chí nhấn mạnh, đây là nền tảng quan trọng của y tế dự phòng và chăm sóc sức khoẻ ban đầu. Do đó, sau khi liên thông đồng bộ dữ liệu khám sức khỏe, ngành y tế cần đánh giá lại mô hình bệnh tật ở học sinh, để có chỉ đạo tuyến và đầu tư phù hợp với y tế học đường.
Đồng chí yêu cầu UBND TP chỉ đạo Sở Nội vụ phối hợp Sở GD-DT, Sở Y tế, Sở Tài chính rà soát vị trí việc làm, phương án bố trí nhân lực tại 231 cơ sở chưa có nhân viên y tế.
Trong thời gian tới, đồng chí Nguyễn Phước Lộc yêu cầu các sở, ngành và các địa phương tiếp tục quán triệt thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Đồng thời, quán triệt chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đối với ngành giáo dục, đó là: Yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy quản lý giáo dục sang quản trị, phát triển giáo dục; coi trọng việc bảo đảm công bằng và giáo dục trong giai đoạn mới đối với trẻ em khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn; cần có giáo viên hỗ trợ, thiết bị trợ giúp, chương trình phù hợp và kết nối giữa y tế xã hội, không để các em chỉ "có tên trong lớp" nhưng không được học trong điều kiện phù hợp.
"Định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt ra yêu cầu phải phát triển y tế học đường không dừng ở tổ chức khám mà phải quản lý, theo dõi, can thiệp kịp thời, tăng cường hơn quản trị hệ thống y tế dành cho trẻ em. Giáo dục chuyên biệt phải lấy nhu cầu thực tế và quyền tiếp cận của trẻ em khuyết tật làm trung tâm. Mọi chính sách phải đo được bằng chất lượng thụ hưởng của trẻ em", Phó Bí thư Thành ủy TPHCM Nguyễn Phước Lộc nhấn mạnh.
Cũng tại buổi làm việc, đồng chí Nguyễn Phước Lộc giao UBND TP chỉ đạo Sở GD-DT chủ trì rà soát nhu cầu giáo dục chuyên biệt, giáo dục hòa nhập theo địa bàn, độ tuổi, dạng tật, mức độ hỗ trợ; Nâng cao đào tạo và chất lượng nhân lực, gắn với tuyển dụng đội ngũ giáo dục tâm lý, vật lý trị liệu, phục hồi chức năng.
Rà soát các cơ chế, chính sách hiện hành và quy định của Luật Phát triển đô thị để nghiên cứu chính sách đặc thù phát triển giáo dục chuyên biệt, giáo dục hòa nhập.
UBND phường xã, đặc khu phối hợp nhà trường, trạm y tế trên địa bàn thực hiện tốt công tác chăm sóc sức khỏe học sinh, phòng chống dịch bệnh, an toàn thực phẩm, đặc biệt là thống kê trẻ em khuyết tật để các em được tiếp cận giáo dục công bằng.
