Quảng trường Ba Đình lịch sử
Quảng trường Ba Đình là một trong những địa danh đặc biệt của lịch sử Việt Nam hiện đại. Khu vực này vốn là cửa Tây của thành cổ Hà Nội.
Ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc bản “Tuyên ngôn Độc lập”, tuyên bố khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Sự kiện đánh dấu thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, mở ra kỷ nguyên mới trong lịch sử dân tộc: kỷ nguyên độc lập - tự do.
Ngày nay, Quảng trường Ba Đình là không gian chính trị, văn hóa đặc biệt của thủ đô. Hàng ngày, lễ thượng cờ được tổ chức trang nghiêm tại nơi này. Đây cũng là địa chỉ thiêng liêng để nhân dân cả nước tưởng nhớ Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Quảng trường Cách mạng Tháng Tám
Nằm trước Nhà hát Lớn Hà Nội, Quảng trường Cách mạng Tháng Tám trước đây được gọi là Quảng trường Nhà hát Lớn.
Sáng 19-8-1945, hàng vạn người dân Hà Nội và các tỉnh lân cận tập trung tại đây tham gia một cuộc mít tinh quy mô lớn. Cuộc mít tinh nhanh chóng chuyển thành cuộc biểu dương lực lượng và hoạt động vũ trang giành chính quyền. Qua đường Paul Bert, nay là phố Tràng Tiền, lực lượng cách mạng tỏa đi các tuyến phố, góp phần tạo nên thắng lợi của cuộc Tổng khởi nghĩa tại Hà Nội.
Ngày nay, Quảng trường Cách mạng Tháng Tám thường xuyên là nơi diễn ra các sự kiện lớn. Cùng với Nhà hát Lớn và phố Tràng Tiền, khu vực này tạo thành một quần thể kiến trúc, văn hóa đặc trưng, thu hút đông đảo người dân và du khách.
Nhà số 48 Hàng Ngang
Giữa phố Hàng Ngang, ngôi nhà số 48 là di tích tiêu biểu gắn với Chủ tịch Hồ Chí Minh trong những ngày đầu Người từ chiến khu Việt Bắc về Hà Nội. Ngôi nhà trước đây thuộc gia đình ông Trịnh Văn Bô và bà Hoàng Thị Minh Hồ. Từ ngày 25-8-1945 đến ngày 2-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng các đồng chí Trung ương Đảng ở, làm việc và hội họp tại đây.
Ở ngôi nhà này, nhiều chủ trương quan trọng về đối nội, đối ngoại, tổ chức và thành phần Chính phủ lâm thời, cũng như việc chuẩn bị cho ngày Lễ Độc lập được quyết định.
Đặc biệt, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết bản “Tuyên ngôn Độc lập” tại đây. Bản tuyên ngôn sau đó được Người đọc trước hàng vạn đồng bào tại Quảng trường Ba Đình ngày 2-9-1945.
Bắc Bộ Phủ
Tòa nhà Bắc Bộ Phủ có hai cổng tại số 2 Lê Thạch và số 12 Ngô Quyền, là một địa điểm gắn với những ngày sục sôi của Cách mạng Tháng Tám.
Ngày 19-8-1945, sau cuộc mít tinh tại Quảng trường Cách mạng Tháng Tám, nhân dân Hà Nội tiến đánh Phủ Khâm sai Bắc Kỳ - cơ quan đầu não của chính quyền tay sai Pháp ở Bắc Bộ. Trước sức mạnh của quần chúng, lực lượng bảo vệ phủ đã hạ vũ khí.
Sau Cách mạng Tháng Tám, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chính phủ lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa làm việc tại đây. Tòa nhà được đổi tên thành Bắc Bộ Phủ và trở thành một trong những địa điểm hoạt động của Chính phủ trong những ngày đầu xây dựng chính quyền cách mạng.
Sau năm 1954, công trình được tu sửa và trở thành Nhà khách Chính phủ. Năm 2005, nơi đây được gắn biển Di tích lịch sử cách mạng; và năm 2025 thành trụ sở làm việc Cơ quan Chủ tịch nước.
Nhà số 101 Trần Hưng Đạo
Trong những ngày Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ngôi nhà số 101 Trần Hưng Đạo là một địa chỉ quan trọng của phong trào cách mạng Hà Nội.
Sáng 18-8-1945, Ủy ban Quân sự Cách mạng Hà Nội (tức Ủy ban Khởi nghĩa Hà Nội) họp phiên đầu tiên tại đây. Tại cuộc họp, nhiều quyết định quan trọng được đưa ra, góp phần chuẩn bị cho cuộc Tổng khởi nghĩa tại Hà Nội và tạo tiền đề để chính quyền về tay nhân dân. Chỉ 1 ngày sau, nhân dân thủ đô đồng loạt vùng lên giành chính quyền.
Hơn 80 năm trôi qua, ngôi nhà số 101 Trần Hưng Đạo vẫn là một chứng tích đặc biệt của mùa Thu năm 1945. Công trình hiện được sử dụng làm trụ sở Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam (Bộ GD-ĐT).
