Ngành dệt may đứng trước cơ hội tăng trưởng mạnh mẽ

Công nghệ, nhanh và xanh

Thực tế những năm gần đây cho thấy thâm dụng lao động không còn là lợi thế. Các thương hiệu lớn đang chuyển sang mô hình đặt hàng nhỏ, đa dạng mẫu mã, làm nhanh, đồng thời yêu cầu minh bạch chuỗi cung ứng và giảm phát thải. Điều này đã buộc doanh nghiệp phải chuyển đổi kép: công nghệ số đi cùng xanh, nhờ đó đã mang lại hiệu quả rõ rệt.

Kể về việc ứng dụng công nghệ, ông Nguyễn Hữu Phúc, Tổng Giám đốc Công ty CP Fadatech, cho biết: “Chúng tôi loại bỏ hoàn toàn khâu làm khuôn, lưới in. Thiết kế được xử lý trên nền tảng số và in trực tiếp lên vải, không phát sinh vật tư trung gian”.

Việc chuyển đổi này giúp giảm mạnh lượng nước và hóa chất sử dụng, gần như không phát sinh nước thải đối với một số dòng sản phẩm. Đồng thời, công nghệ mới mang lại lợi thế lớn về tốc độ và tính linh hoạt. Nếu trước đây phải sản xuất tối thiểu hàng ngàn mét cho một mẫu, thì nay vài trăm mét, thậm chí một sản phẩm đơn lẻ cũng có thể thực hiện được dễ dàng. Thời gian sản xuất rút ngắn còn 1-2 tuần, thay vì 3-6 tháng như trước. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các thương hiệu lớn đang chuyển sang mô hình đặt hàng nhỏ, đa dạng mẫu mã để tránh tồn kho.

Không chỉ rút ngắn thời gian sản xuất, chất lượng sản phẩm cũng được nâng lên rõ rệt. Theo nhiều doanh nghiệp, công nghệ in kỹ thuật số hiện có thể đạt độ bền màu cấp 4-5 theo thang đánh giá quốc tế, cao hơn mức phổ biến của phương pháp in truyền thống. Việc ứng dụng công nghệ cắt laser, cùng hệ thống may và thêu tự động, giúp giảm hao hụt nguyên liệu, tiết kiệm nhân công và hạn chế phát sinh chất thải.

“Nhờ chuyển đổi công nghệ mà trong năm 2025 và những tháng đầu năm 2026, đơn hàng của chúng tôi ổn định, chiếm 70%-80% công suất sản xuất”, ông Nguyễn Mạnh Tuấn, đại diện Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Túi xách da Phước Hải, chia sẻ.

Gia tăng tỷ lệ nội địa

Thực tế cho thấy cơ cấu sản xuất của doanh nghiệp dệt may Việt Nam đang chuyển dịch rõ rệt, khi tỷ lệ đơn hàng theo phương thức mua nguyên liệu - bán thành phẩm và tự thiết kế, phát triển sản phẩm tăng dần so với giai đoạn chỉ gia công. Cùng với đó, đầu tư vào khâu sợi, dệt, nhuộm trong nước giúp nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc “từ sợi, từ vải”, tạo lợi thế khi tận dụng các hiệp định thương mại tự do đã ký kết.

“Khi chủ động được nguồn vải trong nước, chúng tôi giảm đáng kể chi phí logistics và tăng khả năng cạnh tranh”, ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may và Thêu đan TPHCM, thông tin.

Sự phát triển này cũng phù hợp với việc Bộ Công thương đang triển khai Chiến lược phát triển ngành dệt may và da giày đến năm 2030, tầm nhìn 2035 theo Quyết định 1643/QĐ-TTg: Xác định xuất khẩu là động lực chính, nâng cao nội địa hóa, gia tăng giá trị và phát triển gắn với bảo vệ môi trường, cách mạng công nghiệp 4.0.

Bên cạnh thuận lợi, theo nhiều chuyên gia kinh tế, sản phẩm dệt may đối mặt với cạnh tranh gay gắt vì gắn với phát triển bền vững. Chẳng hạn, chiến lược dệt may bền vững của Liên minh châu Âu đến năm 2030 yêu cầu sản phẩm phải bền hơn, dễ tái chế, giảm hóa chất độc hại và minh bạch thông tin vòng đời sản phẩm.

PGS-TS Nguyễn Ngọc Hà, Viện trưởng Viện NCST, giảng viên Khoa Luật, Trường Đại học Ngoại thương, cho rằng, doanh nghiệp không chỉ kiểm soát phát thải trong nhà máy mà phải xây dựng kế hoạch chuyển đổi dài hạn, phù hợp các cam kết khí hậu toàn cầu để giữ vững thị phần.

Theo TS Phạm Thị Hồng Phượng, cố vấn cao cấp Trung tâm Đổi mới sáng tạo - Trường Đại học Công nghiệp TPHCM, rào cản lớn hiện nay là vốn và nhân lực, bởi vì đầu tư công nghệ xanh, hệ thống xử lý nước tuần hoàn và số hóa quản trị đòi hỏi chi phí lớn. Điều này rất cần cơ chế tín dụng xanh, hỗ trợ đào tạo nhân lực để doanh nghiệp chuyển đổi nhanh hơn, sản phẩm cạnh tranh tốt hơn trên các thị trường xuất khẩu chủ lực.