Ngành cơ khí giữ nhịp tăng trưởng

Vươn xa nhờ “bệ đỡ” dầu khí

3 cẩu trọng lượng 150 tấn/cẩu, sức nâng khoảng 50 tấn/cẩu với tổng giá trị hợp đồng hàng triệu USD đã hoàn thành, xếp hàng ngay bên cảng KCN Đông Xuyên (phường Rạch Dừa) chờ xuất đi Na Uy theo đơn đặt hàng của hãng NOV. Đó chỉ là một trong số nhiều sản phẩm cơ khí của Công ty CP xây lắp dầu khí miền Nam (Alpha ECG).

Nhìn lô hàng với ánh mắt mãn nguyện, ông Đặng Quang Đức, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Alpha ECG, cho biết những năm trước các sản phẩm đầu ra của công ty chủ yếu phục vụ cho ngành dầu khí thị trường trong nước. Tuy nhiên, vài năm gần đây, công ty đã mở rộng quy mô và lĩnh vực sản xuất. Ngoài các thiết bị phục vụ cho ngành dầu khí, Alpha ECG còn sản xuất nhiều thiết bị cho nhà máy điện, điện gió, năng lượng mới; thiết bị nâng hạ, cẩu trên tàu, cẩu giàn khoan, tời cho ngành hàng hải; thiết bị bình bồn, áp lực… Hiện nay đến 90% sản phẩm của công ty cung cấp cho thị trường các nước như: Mỹ, Đức, Úc, Na Uy, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc... Công ty đã hoàn toàn “thoát” khỏi sự phụ thuộc vào ngành dầu khí.

Một doanh nghiệp khác cũng đang giảm phụ thuộc vào ngành dầu khí là Công ty CP kỹ thuật và xây lắp Minh Việt. Hơn 10 năm trước, Minh Việt chỉ là một xưởng chuyên đóng tàu và dịch vụ cơ khí dầu khí. Nhanh chóng nắm bắt xu thế, doanh nghiệp đã bứt phá, hướng đến sản xuất các sản phẩm phục vụ các dự án công nghiệp, năng lượng. Đến nay, doanh nghiệp vận hành 6 nhà máy gần 95.000m², thu hút hơn 750 lao động, cung cấp sản phẩm cho nhiều thị trường quốc tế như châu Âu, châu Mỹ…

Năm nay, Công ty CP kỹ thuật và xây lắp Minh Việt đặt mục tiêu sản xuất từ 15.000-20.000 tấn sản phẩm. Riêng trong tháng 3, nhà máy mới tại cụm công nghiệp An Ngãi (xã Long Điền) đã vận hành 100% công suất, nâng năng lực sản xuất lên khoảng 2.500 tấn sản phẩm mỗi tháng. Đáng chú ý, các đơn hàng đã được lấp đầy đến hết năm 2026, kéo theo nhu cầu tuyển thêm khoảng 300 lao động.

Ông Hoàng Trung Thao, Giám đốc Nhà máy An Ngãi, thuộc Công ty CP kỹ thuật và xây lắp Minh Việt, cho biết: “Theo kế hoạch, chúng tôi sẽ mở rộng thêm nhà xưởng, đầu tư thêm máy móc, đặc biệt là các máy hiện đại như hàn robot, máy cắt CNC và máy gia công chính xác. Bên cạnh đó, công ty cũng gấp rút đào tạo thêm nguồn nhân lực để đáp ứng được yêu cầu và kế hoạch đề ra”.

Trước sự chuyển mình này, ông Vũ Văn Đảo, Phó Chủ tịch Hội Cơ khí Việt Nam phụ trách khu vực Bà Rịa-Vũng Tàu, nhận định, ngành cơ khí ở phía Đông TPHCM bắt đầu từ cái nôi sản xuất các mặt hàng cơ khí phục vụ cho ngành dầu khí. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp không mãi phụ thuộc vào ngành dầu khí mà tận dụng cơ hội, sức mạnh ở nhiều lĩnh vực để đón các đối tác nước ngoài, nhờ đó đã tạo nên sự bứt phá mới.

Nhiều lợi thế để phát triển

TPHCM được đánh giá là trung tâm cơ khí lớn của cả nước với hàng ngàn doanh nghiệp hoạt động, tập trung vào cơ khí chính xác, chế tạo máy và sản xuất kim loại… Có thể kể đến, Công ty CP cơ khí thương mại Đại Dũng với các sản phẩm kết cấu thép phục vụ các công trình trọng điểm quốc gia và quốc tế, đã từng cung cấp hàng ngàn tấn thép và thi công sân vận động World Cup 2022 ở Qatar; Công ty TNHH cơ khí Duy Khanh với các sản phẩm cơ khí chính xác…

Từ thực tiễn cho thấy, kinh nghiệm để thành công trong lĩnh này là doanh nghiệp phải quyết đoán. Ông Nguyễn Văn Đức, Tổng Giám đốc Siba Group, cho biết, thời điểm đưa ra quyết định đầu tư nhà máy cơ khí công nghệ cao tại TPHCM cách đây vài năm, công ty vẫn chưa biết khách hàng của mình sẽ là ai.

Thế nhưng từ đầu năm nay, khi nhà máy chính thức đi vào vận hành thì máy móc đã vận hành liên tục 24/24 giờ để đáp ứng các đơn hàng trong và ngoài nước. Điều này minh chứng cho thực tế, khi thay đổi tư duy cùng cách làm táo bạo, khách hàng sẽ tìm tới doanh nghiệp. Từ nền tảng này, Siba Group đặt mục tiêu nhà máy sẽ đóng góp khoảng 1.000 tỷ đồng doanh thu mỗi năm.

TPHCM hiện đang sở hữu nhiều lợi thế lớn để phát triển công nghiệp cơ khí, trong đó đáng chú ý là hệ sinh thái cảng biển và logistics thuận lợi cho lưu thông hàng hóa. Cùng với đó, cuối tháng 9 năm ngoái, TPHCM cũng đã phê duyệt quy hoạch tỷ lệ 1/2.000 của KCN chuyên ngành cơ khí tại phường Bình Cơ và phường Tân Uyên với quy mô hơn 780ha. KCN này được kỳ vọng sẽ trở thành điểm kết nối chuỗi sản xuất cơ khí cho thành phố.

Ông Huỳnh Kiều Sơn, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp cơ khí điện TPHCM (HAMEE), cho biết nhiều doanh nghiệp trong hội đang triển khai “chia sẻ đơn hàng”: Doanh nghiệp không tự làm tất cả mà hình thành chuỗi liên kết nội khối, chia sẻ lẫn nhau, cùng tham gia dự án lớn, vừa giảm áp lực đầu tư vừa đáp ứng nhanh, đặc biệt là cùng dắt nhau tiến lên.