Ranh giới mong manh
Thời tiết cực đoan không chỉ đảo lộn đời sống mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe người dân.
Theo các bác sĩ, nắng nóng gay gắt đang làm gia tăng các trường hợp bị sốc nhiệt, nhất là với người phải làm việc, đi lại, hoạt động nhiều ở ngoài trời. Cùng với đó, trời như thiêu đốt cũng làm gia tăng nguy cơ đột quỵ đối với những người cao tuổi, người có bệnh nền, bệnh mạn tính. Ghi nhận tại một số bệnh viện ở Hà Nội và khu vực phía Bắc cho thấy, những ngày gần đây, số người phải nhập viện do ảnh hưởng bởi thời tiết nắng nóng gay gắt đang có chiều hướng gia tăng.
Tại Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ liên tục tiếp nhận nhiều trường hợp say nắng, sốc nhiệt nguy hiểm do lao động ngoài trời trong điều kiện nhiệt độ cao. Đáng chú ý, có trường hợp nhập viện trong tình trạng hôn mê sâu, trụy mạch, tiên lượng rất nặng, như: Trường hợp bệnh nhân L.T.K (69 tuổi, ở Thổ Tang, Phú Thọ), được gia đình đưa vào viện sau khi xuất hiện choáng ngất trong lúc làm việc ngoài đồng.
Người bệnh được sơ cứu tại trạm y tế trong tình trạng sốt cao tới 40°C, sau đó nhanh chóng chuyển đến Khoa Hồi sức tích cực - Chống độc, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ trong tình trạng hôn mê sâu, sốt cao 41-42°C, huyết áp phụ thuộc thuốc vận mạch, được chẩn đoán sốc nhiệt, suy đa tạng.
Nắng nóng gay gắt không chừa một ai, kể cả những người trẻ tuổi khỏe mạnh. Trung tâm Thận tiết niệu và lọc máu, Bệnh viện Bạch Mai vừa tiếp nhận bệnh nhân H.T (25 tuổi, công nhân tại Hà Nội) nhập viện với các triệu chứng tức ngực, co rút tay chân sau một ngày phơi mình làm việc dưới nền nhiệt 40°C. Chỉ vì chủ quan để cơ thể mất nước trầm trọng, chỉ số Creatinine (đánh giá chức năng thận) của nam công nhân này vọt lên mức 400 µmol/L (so với mức bình thường dưới 110 µmol/L), đẩy thanh niên trai tráng vào tình trạng suy thận cấp, chực chờ phải lọc máu.
Nhận diện "sát thủ" giấu mặt
Trước tình hình nắng nóng gay gắt còn kéo dài, bác sĩ Nguyễn Minh Hiếu, Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai đã chia sẻ về cách nhận biết, xử trí và phòng sốc nhiệt, say nắng, say nóng.
Theo đó, sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu nội khoa đặc biệt nguy hiểm, xảy ra khi cơ thể tiếp xúc lâu với môi trường nhiệt độ cao hoặc lao động gắng sức dưới trời nắng nóng khiến cơ chế điều hòa thân nhiệt bị rối loạn. Khi thân nhiệt tăng quá mức, cơ thể có thể nhanh chóng rơi vào suy đa cơ quan, tổn thương não, tim mạch, hô hấp và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.
Say nóng, say nắng là tình trạng xảy ra khi cơ thể bị bị rối loạn điều hòa thân nhiệt do tiếp xúc quá lâu với với môi trường nắng nóng ẩm, nhiệt độ cao không chỉ ngoài trời mà cả trong nhà, hoặc do thay đổi nhiệt độ môi trường đột ngột.
Ở mức độ nhẹ, người bị say nắng say nóng có biểu hiện mệt mỏi, khát nước, chóng mặt, tăng nhịp tim, nhịp thở, đánh trống ngực, chuột rút. Ở mức độ nặng sẽ thấy đau đầu dữ dội, khó thở tăng dần, buồn nôn hoặc nôn, liệt nửa người, co giật, bất tỉnh, hôn mê, trụy tim mạch và có thể tử vong. Say nắng sẽ xuất hiện nhanh hơn so với say nóng bởi trước khi có tình trạng say nóng cơ thể sẽ cố gắng điều hòa để lượng nhiệt sinh ra và mất đi cân bằng nhau.
Khi phát hiện người bị say nắng, sốc nhiệt, việc xử trí đúng cách trong những phút đầu tiên là yếu tố quyết định sự sống còn. Trong đó yêu cầu đầu tiên là lập tức đưa người bệnh vào nơi râm mát, có bóng cây, thoáng gió hoặc phòng điều hòa.
Tiếp đó, nới lỏng hoặc cởi bớt quần áo, dùng khăn ẩm đắp lên các vùng có nhiều mạch máu lớn đi qua như cổ, nách, bẹn và dùng quạt thổi để làm mát. Nếu bệnh nhân còn tỉnh, cho uống nước Oresol pha đúng tỷ lệ, nước lọc hoặc nước hoa quả mát. Nếu bệnh nhân bất tỉnh, tuyệt đối không đổ nước vào miệng, hãy đặt người bệnh nằm nghiêng an toàn và gọi cấp cứu (115) ngay lập tức.
Cần lưu ý tuyệt đối không cho người bệnh uống thuốc hạ, không chườm đá lạnh trực tiếp lên cơ thể vì đá lạnh gây co mạch ngoài da, khiến nhiệt lượng bên trong cơ thể không thể thoát ra ngoài, làm tình trạng sốc nhiệt tồi tệ hơn; không tự ý pha nước muối hoặc cho uống các loại nước tăng lực, thể thao không rõ thành phần.
BOX
Để phòng bệnh không hoạt động quá lâu trong môi trường nắng nóng. Hạn chế hoạt động lúc nắng nóng nhất. Uống bù đủ nước, điện giải trước, trong, sau khi vận động ngoài trời nắng nóng vào giữa trưa; tối thiểu 600-800ml trước vận động, 200ml mỗi 20 phút dù không khát. Mặc quần áo rộng, màu sáng, thấm mồ hôi; đội mũ rộng vành, dùng kem chống nắng khi đi và làm việc ngoài trời nắng nóng.
