Đó vừa là yêu cầu về tầm nhìn phát triển, vừa là lời cảnh báo về những tồn tại trong công tác quy hoạch, không chỉ cho TP Hà Nội mà còn cho các địa phương trong cả nước.
Trong nhiều năm qua, chúng ta đã chứng kiến những khu đô thị mới, cao ốc, trung tâm thương mại mọc lên một cách thần tốc, kèm với đó là những hệ lụy đã được báo trước: tắc đường giờ cao điểm, ngập lụt sau mưa lớn, ô nhiễm không khí gia tăng, thiếu công viên và không gian sinh hoạt cộng đồng… Thực tế cho thấy, mặc dù đô thị phát triển nhưng chất lượng sống của người dân chưa được cải thiện tương xứng.
Có hai vấn đề cần được xem xét lại ở đây là quy hoạch và thực hiện quy hoạch. Ai cũng hiểu, quy hoạch tốt không chỉ phục vụ hiện tại mà còn phải dự liệu cho nhiều thế hệ sau. Một bản quy hoạch thiếu tầm nhìn có thể để lại hệ quả trong hàng chục năm, thậm chí hàng thế kỷ. Nhưng vấn đề không chỉ nằm ở chất lượng của bản quy hoạch mà còn ở việc thực hiện quy hoạch. Thực tế cho thấy ở một số nơi, quy hoạch bị điều chỉnh nhiều lần.
Do tư duy phát triển thiên về khai thác đất đai như một nguồn lực tài chính, nhiều dự án nhà ở đã được ưu tiên hơn các công trình công cộng và không gian xanh. Hệ quả là người dân có thêm chỗ ở nhưng lại thiếu chỗ đi lại, thiếu không gian sinh hoạt cộng đồng và thiếu cả không khí trong lành để hít thở.
Bài học từ các quốc gia phát triển cho thấy, một đô thị hiện đại không chỉ được đo bằng số lượng nhà cao tầng hay quy mô các dự án mà bằng mức độ người dân cảm nhận được sự tiện nghi và an toàn trong cuộc sống hàng ngày. Để đạt được điều đó, trước hết các bộ, ngành, địa phương cần nâng cao chất lượng công tác lập quy hoạch. Quy hoạch phải dựa trên dữ liệu khoa học, dự báo chính xác xu hướng phát triển dân số, giao thông và môi trường.
Đồng thời, quy hoạch tổng thể cần được bảo vệ nghiêm túc, hạn chế tối đa việc điều chỉnh tùy tiện, kỷ luật trong thực thi quy hoạch cần được tăng cường. Nơi nào để xảy ra vi phạm quy hoạch, để hạ tầng quá tải hoặc ô nhiễm kéo dài, trách nhiệm của cơ quan quản lý và người đứng đầu phải được làm rõ. Cùng với đó, hạ tầng giao thông công cộng, không gian xanh và các công trình phục vụ cộng đồng cần được ưu tiên đầu tư, coi đó là yếu tố quyết định chất lượng sống của đô thị, mang lại giá trị lâu dài cả về kinh tế lẫn xã hội.
Quá trình đô thị hóa của Việt Nam vẫn đang tiếp diễn với tốc độ nhanh. Điều này vừa là cơ hội lớn để thúc đẩy phát triển, vừa đặt ra thách thức về quản lý và quy hoạch. Quy hoạch tốt hôm nay chính là nền móng cho chất lượng sống của nhiều thế hệ mai sau.
Khi các đô thị trên cả nước được phát triển dựa trên tầm nhìn dài hạn, kỷ luật thực thi nghiêm minh và mục tiêu lấy người dân làm trung tâm, quá trình đô thị hóa sẽ không chỉ tạo ra những thành phố lớn hơn mà là những thành phố đáng sống hơn.
