Chung thành phố nhưng trường quá xa
Dù là trung tâm kinh tế biển quan trọng của vùng Đông Nam bộ, nhưng hệ thống GDĐH tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây khá khiêm tốn. Đến nay, toàn khu vực chỉ có 2 cơ sở GDĐH: Đại học Dầu khí Việt Nam (thuộc Tập đoàn Năng lượng quốc gia Việt Nam) và Đại học Bà Rịa - Vũng Tàu (trường tư thục, thuộc Tập đoàn Giáo dục Nguyễn Hoàng). Tổng chỉ tiêu tuyển sinh chính quy của cả 2 trường chỉ khoảng 3.000 sinh viên/năm. Trong khi đó, với dân số hơn 1,3 triệu người, mỗi năm khu vực này có gần 10.000 học sinh tốt nghiệp THPT.
Thầy Nguyễn Đình Lâm, nguyên Phó Hiệu trưởng Trường THPT Châu Thành (phường Phước Trung), cho biết, hai con của ông đang học tập tại Trường Đại học Y Dược TPHCM. Mỗi tháng, gia đình phải chi khoảng 20 triệu đồng cho tiền ăn ở và đi lại của các con. “Không phải gia đình nào cũng có thể gánh nổi chi phí đó. Tôi từng chứng kiến cô học trò cũ là Á khoa kỳ thi tốt nghiệp THPT phải từ bỏ ước mơ học ngành y vì điều kiện kinh tế không cho phép, và trường hợp của em không phải là cá biệt”, thầy Lâm tâm tư.
Thầy Lê Kiều Hưng, Phó Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, cho hay, hàng năm gần như 100% học sinh của trường trúng tuyển đại học. Tuy nhiên, phần lớn học sinh đều phải học tập xa nhà khoảng 100km, ở trung tâm TPHCM hoặc các tỉnh, thành phố khác.
Mở rộng không gian đào tạo
Nhiều trường đại học đã và đang có các động thái mở rộng không gian đào tạo về hướng phía Đông TPHCM.
Trường Đại học Y Dược TPHCM thông tin, nhà trường đã gửi công văn đến lãnh đạo TPHCM và Sở Tài chính đề nghị được khảo sát, tiếp nhận Trung tâm Hành chính - Chính trị Bà Rịa - Vũng Tàu để phát triển cơ sở đào tạo. Theo đó, trường có khoảng 16.000 người học, 6.000 viên chức, tiếp nhận khoảng 9.000 lượt khám chữa bệnh mỗi ngày. Với định hướng mở rộng quy mô đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, việc có thêm cơ sở mới là rất cần thiết. Nhà trường kỳ vọng cơ sở tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây sẽ trở thành mô hình Đại học Y Dược kiểu mẫu, kết hợp giữa đào tạo, bệnh viện thực hành, nghiên cứu, khởi nghiệp và hợp tác doanh nghiệp.
Các trường đào tạo ngành kinh tế biển cũng đang quan tâm đến khu vực này. Trường Đại học Giao thông Vận tải TPHCM vừa đề xuất tiếp nhận cơ sở nhà, đất tại phường Vũng Tàu để xây dựng cơ sở đào tạo. Theo PGS-TS Nguyễn Xuân Phương, Hiệu trưởng Trường Đại học Giao thông Vận tải TPHCM, trong chiến lược mở rộng quy mô đào tạo, đồng thời phát triển chuyên sâu các lĩnh vực gắn với kinh tế biển, logistics, năng lượng ngoài khơi và dịch vụ biển, nhà trường cần bổ sung quỹ đất khoảng 40ha để bảo đảm điều kiện phát triển lâu dài. Trường đề xuất tiếp nhận khu nhà đất tại cụm 5 (khu vực Bãi Trước) với diện tích 2,81ha để quy hoạch thành cơ sở đào tạo và nghiên cứu chuyên ngành biển.
Ông Vũ Hồng Thuấn, Chủ tịch UBND phường Vũng Tàu, TPHCM:
Kỳ vọng về cụm trường đại học trong tương lai
Việc các trường đại học mở cơ sở đào tạo tại Bà Rịa - Vũng Tàu sẽ mang lại nhiều tác động tích cực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Trước hết, giúp tăng khả năng tiếp cận GDĐH cho người dân trong khu vực, đồng thời giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao. Bên cạnh đó, sự hiện diện của các trường đại học còn góp phần hình thành hệ sinh thái tri thức, thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ phục vụ cho doanh nghiệp và các ngành kinh tế mũi nhọn: du lịch, dịch vụ, kinh tế biển và cảng biển.
Với lợi thế về quỹ đất, vị trí địa lý, hạ tầng giao thông ngày càng hoàn thiện và môi trường sống thuận lợi, khu vực phía Đông TPHCM có nhiều điều kiện để hình thành một cụm trường đại học hoặc trung tâm đào tạo - nghiên cứu của khu vực. Nếu được quy hoạch bài bản, cụm đại học này còn có thể trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo của khu vực Đông Nam bộ và cả nước trong tương lai.
Ngày 25-2, Ban Thường vụ Thành ủy TPHCM đã ban hành kết luận về chủ trương nghiên cứu xây dựng đề án di dời và mở rộng các cơ sở GDĐH, cao đẳng, cơ sở đào tạo nghề và một số cơ sở y tế ra khỏi khu vực nội thành. Mục tiêu của chủ trương nhằm từng bước giảm áp lực giao thông và dân số tại khu vực trung tâm TPHCM, hạn chế tình trạng ùn tắc tại các khu vực tập trung nhiều cơ sở đào tạo. Đặc biệt là tổ chức lại không gian đô thị theo hướng hợp lý và bền vững gắn với phát triển các khu đô thị đại học quy mô lớn, hiện đại. Nội dung kết luận cũng nêu rõ việc thực hiện nghiên cứu, đề xuất phương án phải bảo đảm phù hợp với quy hoạch chung của TPHCM đã được Thủ tướng phê duyệt.
Bên cạnh việc gắn với “bài toán” quy hoạch, nhiều ý kiến cho rằng, cần khảo sát nhu cầu học tập của học sinh trong những năm gần đây để việc mở cơ sở đào tạo gắn liền với thực tế. Cùng với đó, ngành đào tạo nên gắn với các trụ cột kinh tế của địa phương: công nghiệp, cảng biển - logistics, du lịch - đô thị và dịch vụ nhằm góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho khu vực.
