Khai thác cát thi công các công trình trọng điểm ở ĐBSCL: Đánh giá kỹ, giám sát chặt

Không để phát sinh sai phạm

Để đủ cát thi công, đảm bảo tiến độ thi công dự án đường ra đảo Hòn Khoai, UBND Vĩnh Long đã cấp phép khai thác 2 mỏ cát NTSH.10 và NTSH.10A theo cơ chế đặc thù, tổng khối lượng 1,7 triệu m³. Khi hai mỏ cát này được cấp phép, người dân địa phương lo ngại sẽ tác động xấu đến môi trường, nguy cơ gây sạt lở cho cù lao Tân Quy, đồng thời kiến nghị chính quyền địa phương cân nhắc kỹ việc khai thác.

Ông Trần Văn Nghiêm, nhà trên cù lao Tân Quy (xã An Phú Tân), chia sẻ: “Chúng tôi không phản đối việc hút cát làm vật liệu xây dựng công trình trọng điểm, chỉ mong chính quyền địa phương giám sát chặt chẽ quá trình khai thác, không để nhà thầu khai thác quá phạm vi, quá số lượng được cấp phép, dẫn đến sạt lở”.

Tại Cần Thơ, hơn hai tháng qua, nhiều người dân sống trên cù lao Phong Nẫm (xã Phong Nẫm) cũng canh cánh nỗi lo tương tự khi UBND TP Cần Thơ cấp phép khai thác mỏ cát MS01 để phục vụ thi công các dự án thành phần 2, 3 và 4 (dự án đường cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng). Để lắng nghe ý kiến người dân, ông Nguyễn Văn Hòa, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ cùng lãnh đạo Sở NN-MT, xã Phong Nẫm đã có buổi gặp gỡ, đối thoại với người dân 2 xã Phong Nẫm và Thới An Hội. Tại buổi đối thoại, lãnh đạo thành phố và các sở, ngành đã trả lời, giải thích nhiều vấn đề người dân quan tâm - từ đánh giá tác động môi trường, độ sâu khai thác, hướng dòng chảy đến cơ chế giám sát và trách nhiệm xử lý nếu phát sinh sự cố.

Tương tự, Bí thư Tỉnh ủy Vĩnh Long Trần Văn Lâu cũng trực tiếp tiếp xúc, đối thoại với người dân ở xã An Phú Tân về hoạt động khai thác mỏ cát NTSH.10 và NTSH.10A. Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Vĩnh Long khẳng định, hai mỏ cát trên chỉ phục vụ các công trình trọng điểm quốc gia và quốc phòng, không phục vụ mục đích thương mại. Trước khi khai thác, các cơ quan chức năng đã thực hiện đầy đủ các bước theo quy định pháp luật, các phương án khai thác đều đã được xem xét, đánh giá tác động thận trọng.

Phương tiện khai thác cát phải có camera giám sát

Theo Sở NN-MT tỉnh Vĩnh Long, trước khi cấp phép khai thác các mỏ cát, sở đã phối hợp đơn vị tư vấn kỹ thuật nhiều lần khảo sát địa chất, địa hình lòng sông để xác định mốc giới, lập bình đồ, đánh giá trữ lượng; đồng thời triển khai quan trắc, mô phỏng thủy lực, dòng chảy để đánh giá tác động môi trường, tác động đến lòng, bờ, bãi sông... Sau quá trình điều tra, khảo sát, hội đồng thẩm định chuyên môn tiếp tục phân tích, thảo luận, cho ý kiến. Khi có đầy đủ cơ sở thực tế, hội đủ các điều kiện, quy định mới cấp phép khai thác mỏ cát.

Phó Giám đốc Sở NN-MT tỉnh Vĩnh Long Dương Vĩnh Thịnh khẳng định, không chỉ việc cấp phép được tiến hành kỹ lưỡng, thận trọng mà quá trình khai thác cũng được địa phương giám sát chặt chẽ nhằm ngăn ngừa vi phạm, sai phạm phát sinh và kịp thời xử lý khi sự cố xảy ra.

Theo đó, các phương tiện khai thác bắt buộc lắp camera giám sát, thiết bị định vị và thiết bị giám sát hành trình. Định kỳ hàng tháng phải đo đạc địa hình đáy sông, theo dõi diễn biến dòng chảy và nguy cơ sạt lở. Các dữ liệu này được cập nhật thường xuyên để cơ quan quản lý kiểm tra, đối chiếu. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn bờ sông, cơ quan chức năng sẽ yêu cầu dừng khai thác để kiểm tra, xử lý. Bên cạnh hệ thống giám sát kỹ thuật, tỉnh cũng thành lập tổ công tác liên ngành (với sự tham gia của các sở, ngành, chính quyền địa phương và đại diện người dân) để cùng theo dõi, kịp thời xử lý, giải quyết các vấn đề phát sinh trong khai thác cát.

Tại Đồng Tháp, UBND tỉnh đã thành lập Hội đồng thẩm định đánh giá tác động môi trường trước khi cấp phép khai thác mỏ cát trên sông Hậu đoạn qua xã Lai Vung. “Quan điểm nhất quán của tỉnh là tạo điều kiện cung cấp nguồn vật liệu cho các công trình trọng điểm quốc gia, nhưng không vì áp lực tiến độ mà bỏ qua các điều kiện cấp phép”, đại diện Sở NN-MT tỉnh Đồng Tháp khẳng định.

Trong bối cảnh hàng loạt công trình trọng điểm cần vật liệu san lấp, việc mở thêm mỏ cát là yêu cầu bắt buộc. Tuy nhiên, tiến độ chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng kỷ luật khai thác. Nếu buông lỏng quản lý, cái giá phải trả sẽ không chỉ là những đoạn bờ sông sạt lở mà còn ảnh hưởng đến niềm tin của người dân vào các quyết định phát triển.