Theo cáo phó của gia đình, GS-VS-TSKH Cao Văn Phường từ trần lúc 5 giờ 15 ngày 4-11-2026. Thầy được trao Huy hiệu 45 năm tuổi Đảng. Sự ra đi của thầy để lại niềm tiếc thương đối với gia đình, đồng nghiệp và các thế hệ học trò từng gắn bó với những cơ sở giáo dục mà thầy góp sức xây dựng.
Mở thêm cánh cửa đến giảng đường
Quê ở Cà Mau, GS-TS Cao Văn Phường tập kết ra Bắc năm 1954, học tập tại các trường học sinh miền Nam trước khi được cử sang Liên Xô học ngành toán cơ năm 1961. Tốt nghiệp năm 1967, thầy trở về nước công tác trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học; sau đó tiếp tục học tập, nghiên cứu tại Ba Lan và bảo vệ thành công luận án tiến sĩ khoa học năm 1987.
Từ hành trình học tập ấy, thầy dành nhiều tâm sức cho việc mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức. Năm 1990, thầy nhận nhiệm vụ Viện trưởng Viện Đào tạo mở rộng, sau đó là thành viên sáng lập, Hiệu trưởng Trường Đại học Mở - Bán công TPHCM, nay là Trường Đại học Mở TPHCM. Đây là một dấu mốc trong hành trình theo đuổi mô hình giáo dục mở của thầy.
Với người đã đi làm hoặc sống xa các trung tâm đào tạo, đến giảng đường từng là chuyện khó khăn. Mở rộng phương thức học giúp họ có thêm lựa chọn để vừa làm việc, vừa bổ sung kiến thức. Những nỗ lực của thầy cùng đồng nghiệp góp phần đưa sự học ra khỏi giới hạn của một lớp học tập trung, hướng đến nhu cầu đa dạng của xã hội.
Trong chặng đường gắn bó với Trường Đại học Bình Dương, trên cương vị Chủ tịch Hội đồng quản trị, Hiệu trưởng rồi Chủ tịch Hội đồng trường, thầy tiếp tục dành tâm huyết cho tư tưởng ấy. Tinh thần khuyến khích tự học, học tập suốt đời và vận dụng kiến thức vào cuộc sống trở thành dấu ấn trong định hướng giáo dục của nhà trường.
Năm 2020, tuyển tập “Xây dựng nền giáo dục Mở” được giới thiệu, tập hợp những bài viết của thầy và các nhà khoa học cùng cộng tác. Công trình cho thấy sự theo đuổi bền bỉ một hướng đi: tạo điều kiện để nhiều người được học, biết cách học và dùng hiểu biết để thực hiện trách nhiệm của mình.
Học để sống có trách nhiệm
Trong cuộc trao đổi với VOH năm 2019, thầy Cao Văn Phường nhấn mạnh mục tiêu của sự học là giúp con người có đạo đức, có trách nhiệm. Thầy nhìn nhận mỗi người có thể học từ gia đình, nhà trường, xã hội, từ bạn bè và các phương tiện truyền thông; công nghệ giúp cơ hội ấy đến gần hơn với người dân ở vùng sâu, vùng xa.
Quan niệm đó được thể hiện qua bốn chữ “Học – Hỏi – Hiểu – Hành”. Có thể hiểu đây là quá trình người học tiếp nhận kiến thức, chủ động đặt câu hỏi, tìm hiểu đến nơi đến chốn và đưa điều đã hiểu vào thực tiễn. Giá trị của việc học vì thế được thể hiện trong cách làm việc, ứng xử và giải quyết những vấn đề của đời sống.
Cùng với phương pháp học, thầy đề cao trách nhiệm với bản thân, gia đình, xã hội và thiên nhiên. Đặt trách nhiệm bên cạnh tri thức là một lời nhắc về đích đến của giáo dục: giúp người học biết chăm lo cho mình, sẻ chia với người khác và ý thức về tác động từ hành động của bản thân.
Tình cảm với quê hương được thầy gửi gắm qua việc phát triển hoạt động đào tạo tại Cà Mau. Từ tiền thân là trạm đào tạo từ xa, Phân hiệu Trường Đại học Bình Dương tại Cà Mau chính thức được thành lập năm 2013, góp phần tạo thêm cơ hội học tập tại địa phương. Đó cũng là cách đưa khát vọng giáo dục mở đến gần hơn với người học ở vùng đất cuối trời Tổ quốc.
Tâm nguyện ấy còn được thể hiện trong cáo phó. Thay cho vòng hoa tưởng niệm, gia đình kính mong mọi người đóng góp Quỹ Học bổng GS-VS Cao Văn Phường, tiếp tục hỗ trợ các thế hệ sinh viên tại Cà Mau. Lời nhắn gửi khiến cuộc tiễn biệt mang thêm ý nghĩa: sự quan tâm dành cho người thầy được nối dài thành cơ hội đến trường cho người trẻ.
Thầy Cao Văn Phường đã khép lại hành trình đời mình. Những cơ sở giáo dục thầy góp sức vun đắp, tư tưởng khuyến khích tự học và tâm nguyện chăm lo cho sinh viên vẫn là những điều còn lại. Từ đó, các thế hệ tiếp nối có thể tìm thấy lời nhắc giản dị: học để hiểu biết hơn, làm việc tốt hơn và sống có trách nhiệm hơn.
