Giám sát, phản biện xã hội từ sớm, từ xa

Tăng cường giám sát các lĩnh vực nhạy cảm

Theo Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, trong giai đoạn 2024-2026, MTTQ tiếp tục khẳng định vai trò hạt nhân trong phát huy dân chủ, đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân, thực hiện giám sát và phản biện xã hội, tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, tham gia phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Công tác giám sát, phản biện xã hội được xác định là nhiệm vụ trọng tâm và triển khai đồng bộ trong hệ thống MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội.

Tuy vậy, công tác giám sát và phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, chính quyền chưa đồng đều, có nơi còn lúng túng, chất lượng chưa cao, vẫn còn tình trạng né tránh, ngại va chạm. Việc theo dõi, đôn đốc xử lý kiến nghị sau giám sát, phản biện xã hội có nơi còn chưa kịp thời, thiếu quyết liệt. Việc tiếp thu, phản hồi và giải quyết kiến nghị sau giám sát, phản biện xã hội của một số cơ quan nhà nước chưa đảm bảo, chưa có chế tài đủ mạnh đối với những nơi chưa phản hồi, phản hồi chậm…

Theo ông Trần Quốc Toản, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Hưng Yên, vai trò của MTTQ Việt Nam trong giám sát và phản biện xã hội trở thành “lá chắn” quan trọng để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân và nâng cao chất lượng thực thi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước tại cơ sở.

Những năm qua, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Hưng Yên đã chuyển đổi từ giám sát mang tính sự vụ sang giám sát theo vấn đề. Từ thực tế giám sát, phản biện xã hội cho thấy, thay vì chỉ kiểm tra hồ sơ, báo cáo, thì cần tập trung vào các giám sát thường xuyên, đột xuất, không báo trước, đặc biệt là trong các lĩnh vực nhạy cảm như quản lý đất đai, bảo vệ môi trường và thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, nhất là khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.

Bà Phạm Thị Hồng, Phó trưởng Ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội (Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam), cho biết, một trong những nhiệm vụ đột phá của MTTQ trong nhiệm kỳ tới là nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát, phản biện xã hội theo hướng chủ động, từ sớm, từ xa, dân chủ, khách quan, tập trung vào những chủ trương, chính sách lớn, những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân.

Huy động có hiệu quả các chuyên gia, nhà khoa học

Theo bà Hà Thị Nga, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, MTTQ sẽ nghiên cứu xây dựng cơ chế để khuyến khích, huy động có hiệu quả các chuyên gia, nhà khoa học, nhân sĩ, trí thức, doanh nhân, người có kinh nghiệm thực tiễn, người có uy tín trong các dân tộc, tôn giáo và nhân dân tham gia hoạt động giám sát, phản biện xã hội. MTTQ cũng phối hợp chặt chẽ với các cơ quan có thẩm quyền trong tiếp nhận, xử lý kết quả giám sát, phản biện xã hội; phối hợp tổ chức đối thoại trực tiếp giữa lãnh đạo cấp ủy, chính quyền với nhân dân.

Bên cạnh đó, MTTQ sẽ thường xuyên giám sát đối với việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống của người đứng đầu, cán bộ chủ chốt và cán bộ, đảng viên theo quy định; tham gia giám sát việc kê khai tài sản, thu nhập của cán bộ, đảng viên, công tác quản lý, sử dụng công sản theo quy định; khuyến khích người dân phản ánh, tố cáo hành vi tiêu cực thông qua các kênh chính thức của MTTQ và các tổ chức thành viên.

Một điều đáng chú ý là, dù số lượng Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031 dự kiến không tăng so với khóa X, nhưng cơ cấu thành phần lại có sự chuyển dịch rất đáng kể. Điểm mới cốt lõi nằm ở việc gia tăng mạnh mẽ số lượng các chuyên gia, trí thức và cá nhân tiêu biểu trong các thành phần kinh tế. Cụ thể, số lượng nhân sĩ, trí thức và chuyên gia trong các lĩnh vực khoa học kỹ thuật, luật pháp, giáo dục, y tế... dự kiến sẽ tăng thêm 21 vị.

Đặc biệt, lần đầu tiên, MTTQ Việt Nam chú trọng mở rộng sự hiện diện của các đại diện từ các tập đoàn kinh tế và doanh nghiệp tư nhân trực tiếp sản xuất tại các địa bàn trọng điểm. Sự điều chỉnh này không chỉ nhằm nâng cao những đóng góp quan trọng trong công tác giám sát, phản biện xã hội từ sớm, từ xa mà còn giúp MTTQ nắm bắt sát thực tế vận động của nền kinh tế, từ đó bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhân dân một cách hiệu quả hơn trong bối cảnh mới.