Quyết liệt, kỷ cương
Những ngày đầu tháng 5, ghi nhận tại nhiều tuyến phố trung tâm ở phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam cho thấy vỉa hè rất thông thoáng, ngăn nắp, dù đây là nơi tập trung nhiều hàng quán, cơ quan, văn phòng. Trên các tuyến phố này không còn cảnh xe máy, bàn ghế của các hàng ăn uống, cà phê... để lộn xộn.
Tất cả đều được thu gọn, trả lại lối đi cho người đi bộ. Đối với nhiều tuyến phố xa trung tâm, như Nguyễn Ngọc Vũ, Láng Hạ, Cầu Giấy, Thanh Xuân, Nguyễn Thị Định…, cũng không còn cảnh người đi bộ phải len lỏi qua các “mê cung” của xe máy, bàn ghế, hàng quán bủa vây khắp vỉa hè.
Chị Lê Thị Thu (32 tuổi, ở phố Kim Mã) chia sẻ: “Tôi làm việc ở Bộ Y tế trên phố Giảng Võ chỉ cách nhà hơn 1km nên tôi thường đi bộ đi làm. Trước đây, việc đi bộ trên vỉa hè chẳng khác gì “vượt chướng ngại vật”, có những đoạn gần như không có lối đi, phải đi xuống lòng đường, thế nhưng gần đây thì khác hẳn”.
Trong khi đó, chủ một quán cà phê nổi tiếng trên phố Lê Văn Hưu khi vừa thấy khách mang 2 chiếc ghế nhựa ra ngồi trên vỉa hè liền vội chạy ra đề nghị khách đem vào nhà ngồi, rồi nói thẳng: “Các anh thông cảm, giờ ngồi ra vỉa hè, camera AI ở phía bên kia đường soi thấy là bị báo về phường, tôi sẽ bị phạt 2,5 triệu đồng”.
Sự thay đổi rõ rệt về bộ mặt đô thị của Hà Nội gần đây đến từ sự tập trung nguồn lực, nhân lực, huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị trong việc giải quyết triệt để điểm nghẽn về trật tự đô thị, với mục tiêu đảm bảo trật tự, kỷ cương, văn minh đô thị. Cùng với đó là ứng dụng công nghệ, với hàng loạt camera AI được lắp đặt tại nhiều tuyến phố.
Theo thống kê của Công an TP Hà Nội, đến cuối tháng 4-2026 đã có 32/126 xã, phường thành lập Trung tâm Camera giám sát đặt tại trụ sở Công an cơ sở, góp phần nâng cao năng lực giám sát và xử lý vi phạm. Toàn thành phố đã xử lý được 179/231 “chợ cóc”, đạt hơn 77% kế hoạch; thực hiện hơn 1.000 lượt kiểm tra, đã “phạt nguội” và phạt trực tiếp hơn 6.600 trường hợp vi phạm trật tự đô thị.
Tìm hiểu tại phường Định Công, nơi có mật độ đông dân hàng đầu ở Hà Nội, cho thấy, gần 300 hộ kinh doanh ở đây đã ký cam kết giữ gìn trật tự, văn minh đô thị với chính quyền địa phương. Trước đó, các hộ kinh doanh đã được cho xem những hình ảnh vi phạm về trật tự đô thị trên địa bàn.
Ông Nguyễn Tuấn Anh, Chủ tịch UBND phường Định Công, cho biết, đây là những tư liệu thực tế để mỗi cửa hàng, hộ gia đình mặt phố “soi chiếu” được vi phạm, và chính quyền địa phương sẽ tập trung giải quyết từ chính “điểm nghẽn” trong ý thức của các hộ kinh doanh.
Nỗi lo sinh kế
Tuy nhiên, thực hiện đường thông, hè thoáng lại đang có tác động không nhỏ tới kinh tế vỉa hè lâu nay ở Thủ đô, cũng như thu nhập chính của nhiều người dân. Trên nhiều tuyến phố có thể thấy không ít hàng quán ế ẩm, hay những tấm biển “Cho thuê cửa hàng” dán đè lên những biển hiệu cũ. Với nhiều hộ kinh doanh thì vỉa hè không chỉ là lối đi, mà là không gian để kinh doanh và kiếm sống. Khi không còn chỗ để xe cho khách, không còn không gian ngồi thoáng đãng, lượng khách sụt giảm là điều khó tránh khỏi.
Một chủ quán bia hơi trên phố Phan Chu Trinh than: “Người dân Hà Nội và du khách có cái thú ngồi vỉa hè, vừa ăn uống vừa ngắm phố xá. Giờ bắt vào hết trong nhà, vừa bí bách vừa không có chỗ đậu xe, khách cứ thế vắng dần, gần tháng nay quán tôi doanh thu giảm hơn 50%”.
Việc lập lại kỷ cương trật tự đô thị là rất đúng đắn, nhưng cũng đang đặt ra bài toán về sinh kế của nhiều người. Qua tìm hiểu, phần nhiều hộ kinh doanh ở mặt phố mong muốn thành phố, cơ quan chức năng có biện pháp hợp lý, bền vững hơn, như quy hoạch khu vực kinh doanh vỉa hè có thu phí, tiền thu được này sẽ được tái đầu tư cho hạ tầng đô thị.
Với những hộ kinh doanh nhỏ lẻ bị ảnh hưởng nặng nề, chính quyền cần có chính sách hỗ trợ chuyển đổi sang kinh doanh trực tuyến, hoặc sắp xếp vào các khu chợ trung tâm hay các tuyến phố đi bộ được quy hoạch bài bản. Đồng thời, thành phố cần giải quyết được các điểm đậu xe tập trung trong bán kính 200-300m quanh các khu phố kinh doanh sầm uất nhằm giảm áp lực để xe ở vỉa hè; tiến hành phân loại tuyến phố theo chức năng: với những phố di sản, phố du lịch nên cho phép kinh doanh trên vỉa hè theo khung giờ, còn đối với các trục giao thông chính thì cần được siết chặt để đảm bảo an toàn.
Bí thư Thành ủy TP Hà Nội Trần Đức Thắng mới đây đã đồng ý với báo cáo đề xuất của Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc Công an TP Hà Nội, về việc xem xét trách nhiệm đối với cấp ủy, chính quyền địa phương để xảy ra vi phạm nhiều lần về trật tự đô thị trên địa bàn quản lý.
Theo đó, đối với cấp ủy, chính quyền địa phương và công an xã, phường nếu để xảy ra vi phạm, với 3 lần bị thành phố nhắc nhở thì sẽ bị đề nghị xếp loại “Không hoàn thành nhiệm vụ”, và nếu tiếp tục để xảy ra vi phạm sẽ bị xem xét về công tác cán bộ.
