Đây là một vấn đề có ý nghĩa đặc biệt đối với công tác bảo tồn di sản, đồng thời góp phần khẳng định bản sắc, vị thế và sức mạnh văn hóa Việt Nam trong giai đoạn mới.
Tiếp đó, ngày 11-9, tại trụ sở Bộ Văn hóa Cộng hòa Pháp, lễ bàn giao Trống đồng Đông Sơn cho Việt Nam được tổ chức trọng thể. Hai sự kiện diễn ra liên tiếp mang đến những tín hiệu đáng mừng cho hành trình hồi hương cổ vật Việt Nam.
Trong dòng chảy lịch sử, vì nhiều nguyên nhân, một bộ phận di sản, cổ vật và tác phẩm nghệ thuật có giá trị của Việt Nam đã được đưa ra nước ngoài, hiện diện tại các bảo tàng, bộ sưu tập tư nhân hoặc thị trường nghệ thuật quốc tế. Sự phân tán ấy phần nào tạo nên những khoảng trống trong việc nhận diện đầy đủ diện mạo lịch sử, nghệ thuật và văn hóa dân tộc.
Việc xây dựng Đề án là bước đi cần thiết để nối lại những mạch đứt gãy của di sản. Nhưng “hồi hương” hiện vật mới chỉ là điểm khởi đầu. Quan trọng hơn là làm thế nào để di sản “hồi hương” thực sự đến với công chúng. Đưa một cổ vật quý về nước nhưng chỉ lưu giữ trong kho, ít có cơ hội tiếp cận với người dân, thì hành trình “hồi hương” vẫn chưa thể trọn vẹn. Chỉ khi được đặt trong một không gian trưng bày có câu chuyện, có ngữ cảnh và cách diễn giải phù hợp, hiện vật mới có thể trở thành cầu nối giúp thế hệ hôm nay và mai sau hiểu hơn về những gì cha ông đã tạo dựng.
Và mỗi hiện vật đều đi kèm những câu chuyện gắn với quá khứ của con người, vùng đất và hành trình phát triển của đất nước. Vì vậy, Đề án hồi hương di sản cần được nhìn nhận như một chính sách văn hóa lâu dài: bên cạnh tìm cách đưa những giá trị quý báu trở về, còn cần chuẩn bị đầy đủ điều kiện để những giá trị ấy được bảo quản, nghiên cứu, trưng bày và lan tỏa trong đời sống đương đại.
