Tổ chức lớp học theo 3 khối chuyên
Bộ GD-ĐT cho biết, điểm cốt lõi của định hướng đổi mới là chuyển từ mô hình chủ yếu chú trọng đào tạo chuyên sâu theo từng môn học sang mô hình phát hiện, bồi dưỡng và phát triển tài năng trên nền tảng giáo dục toàn diện, kiến thức liên ngành và định hướng nghề nghiệp.
Theo dự thảo, thay cho việc tổ chức lớp chuyên theo từng môn học như hiện nay, dự thảo quy định trường chuyên tổ chức lớp học theo 3 khối chuyên: khối Khoa học tự nhiên (gồm các môn Toán, Vật lí, Hóa học, Sinh học, Tin học); khối Khoa học xã hội (gồm các môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí) và khối Ngoại ngữ.
Việc tổ chức lớp theo khối chuyên nhằm tạo nền tảng kiến thức rộng hơn trong từng lĩnh vực, tăng cường khả năng kết nối giữa các môn học và khắc phục tình trạng định hướng chuyên sâu vào một môn học quá sớm. Trên nền tảng đó, học sinh có thêm cơ hội trải nghiệm, khám phá năng lực, sở trường trước khi lựa chọn môn học chuyên sâu phù hợp.
Theo đó, học sinh khối Khoa học tự nhiên học các môn Vật lí, Hóa học, Sinh học, Tin học.
Học sinh khối Khoa học xã hội và khối Ngoại ngữ học các môn Địa lí, Giáo dục kinh tế và pháp luật, Tin học và 1 môn trong các môn Vật lí, Hóa học, Sinh học, Công nghệ.
Tất cả học sinh tham gia giáo dục nghệ thuật, giáo dục thể chất và được lựa chọn loại hình, nội dung phù hợp với sở thích, năng khiếu.
Lựa chọn môn học chuyên sâu sau khi được trải nghiệm, tư vấn
Trong học kì I lớp 10, học sinh được học tập, trải nghiệm, tham gia dự án học tập nhập môn và được tư vấn để định hình lĩnh vực, ngành nghề quan tâm. Cuối học kỳ I lớp 10, ngoài môn chuyên bắt buộc của khối (môn Toán đối với khối Khoa học tự nhiên, môn Ngữ văn đối với khối Khoa học xã hội, ngoại ngữ trúng tuyển đối với khối Ngoại ngữ), mỗi học sinh đăng kí thêm 2 môn học thuộc khối để học chuyên sâu, phù hợp với tổ hợp xét tuyển đại học như Toán - Vật lí - Hóa học, Toán - Hóa học - Sinh học, Toán - Vật lí - Tin học, Ngữ văn - Lịch sử - Địa lí.
Từ học kì II lớp 10, học sinh học các chuyên đề định hướng; từ lớp 11, học sinh học ổn định nội dung giáo dục nâng cao dành cho môn chuyên tại lớp chuyên theo môn học.
Học sinh có nguyện vọng được xem xét thay đổi môn học chuyên sâu vào cuối năm học lớp 10 hoặc lớp 11 trên cơ sở tư vấn, đánh giá năng lực và ý kiến đồng ý của cha mẹ học sinh.
Bộ GD-ĐT cho rằng, cách tổ chức này thể hiện rõ hơn định hướng lấy học sinh làm trung tâm: lựa chọn môn học chuyên sâu không chỉ căn cứ vào kết quả tuyển sinh ban đầu mà còn dựa trên quá trình học tập, trải nghiệm, kết quả đánh giá năng lực, nguyện vọng của học sinh và tư vấn của nhà trường. Qua đó, học sinh có thêm thời gian nhận diện năng lực, sở thích, sở trường và chủ động xây dựng lộ trình học tập, nghề nghiệp phù hợp.
Cũng từ học kì II lớp 10, mỗi học sinh tham gia ít nhất 1 dự án học tập liên môn, liên ngành theo nhóm, hướng tới giải quyết vấn đề thực tiễn, có sự hướng dẫn của giáo viên phối hợp với giảng viên, nhà khoa học của cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp.
Tuyển sinh theo khối chuyên, không phân chỉ tiêu theo môn chuyên
Dự thảo quy định tuyển sinh vào trường chuyên theo khối chuyên, áp dụng một phương thức và một điểm chuẩn cho mỗi khối, không xác định chỉ tiêu tuyển sinh theo môn chuyên. Kết quả trúng tuyển theo khối không đồng nghĩa với việc học sinh phải học chuyên sâu tất cả các môn học thuộc khối.
Học sinh dự tuyển khối Khoa học tự nhiên thi Toán nâng cao, Ngữ văn và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên
Khối Khoa học xã hội thi Ngữ văn nâng cao, Toán và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học xã hội.
Khối Ngoại ngữ thi Toán, Ngữ văn và bài thi ngoại ngữ.
Bài đánh giá năng lực đọc hiểu là bài thi tổng hợp, đánh giá năng lực đọc hiểu, tư duy logic, lập luận và giải quyết vấn đề trên nền tảng Chương trình giáo dục phổ thông cấp THCS, không yêu cầu kiến thức chuyên sâu của từng môn học, nhằm hạn chế tình trạng luyện thi.
Định hướng này nhằm tuyển chọn học sinh có nền tảng kiến thức, tư duy và tiềm năng phát triển phù hợp với lĩnh vực của khối chuyên; không đặt nặng việc học sinh phải ghi nhớ hoặc luyện trước kiến thức chuyên sâu của từng môn. Qua đó góp phần giảm áp lực ôn luyện, tạo cơ hội phát hiện những năng lực khác nhau của học sinh.
Bài thi Toán, Ngữ văn (không phải bài thi nâng cao) sử dụng đề thi chung của sở GD-ĐT trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10; điểm bài thi nâng cao, bài thi ngoại ngữ được tính hệ số tối thiểu là 2.
Bảo đảm ổn định cho học sinh đang học
Theo dự thảo, mô hình mới được áp dụng từ năm học 2027-2028; trường chuyên chưa bảo đảm điều kiện được áp dụng từ năm học 2028-2029.
Sở GD-ĐT (đối với trường chuyên thuộc tỉnh), cơ sở giáo dục đại học (đối với trường chuyên thuộc cơ sở giáo dục đại học) quyết định thời điểm áp dụng đối với từng trường chuyên (năm học 2027-2028 hoặc năm học 2028-2029) trên cơ sở đánh giá mức độ đáp ứng các điều kiện về đội ngũ, chương trình, kế hoạch giáo dục, cơ sở vật chất và phương án tuyển sinh; công bố công khai thời điểm áp dụng cùng với kế hoạch tuyển sinh vào lớp 10 và báo cáo Bộ GDĐT.
Học sinh đã trúng tuyển, đang học tại trường chuyên trước thời điểm Thông tư có hiệu lực được tiếp tục học theo lớp chuyên và chương trình đã tuyển sinh đến khi hoàn thành cấp học. Các sở GD-ĐT, cơ sở giáo dục đại học có trường chuyên và các trường chuyên có trách nhiệm chuẩn bị đội ngũ, hướng dẫn tuyển sinh, kế hoạch giáo dục, cơ sở vật chất và công tác thông tin, truyền thông trước năm học 2027-2028.
