Theo thông báo kết luận thanh tra, dự án được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư cuối tháng 6-2015. Theo quyết định phê duyệt dự án của Thủ tướng, dự án có tổng mức đầu tư hơn 109.000 tỷ đồng, gồm 4 dự án thành phần (DATP). Thời gian thực hiện từ năm 2020 đến năm 2025.
Quá trình thanh tra, cơ quan thanh tra cho rằng, việc thực hiện trình tự, thủ tục chủ đầu tư phê duyệt dự án, điều kiện năng lực của ban quản lý dự án, nguồn vốn thực hiện DATP2 (công trình phục vụ quản lý bay do Tổng Công ty Quản lý bay Việt Nam – VATM, làm chủ đầu tư, tổng mức đầu tư hơn 3.400 tỷ đồng), DATP3 (các công trình thiết yếu trong cảng hàng không do Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam – ACV, làm chủ đầu tư, tổng mức đầu tư hơn 99.000 tỷ đồng); việc thực hiện gói thầu XD01, XD02 thuộc DATP2 và gói thầu 5.6, 5.10 thuộc DATP3 còn những thiếu sót, vi phạm.
Cụ thể, theo cơ quan thanh tra, VATM phê duyệt DATP2 khi chưa hoàn thiện thiết kế cơ sở hạng mục văn phòng thuộc DATP2; chưa làm rõ, hoàn thiện các nội dung khuyến nghị của hội đồng thẩm định và tư vấn thẩm tra đối với báo cáo nghiên cứu khả thi DATP2. Trưởng Ban Quản lý dự án đảm nhận nhiệm vụ, quyền hạn của Giám đốc Ban Quản lý dự án nhưng chưa có chứng chỉ hành nghề là chưa đáp ứng điều kiện, năng lực theo quy định.
ACV phê duyệt danh mục quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng cho DATP3 trước khi quyết định phê duyệt DATP3; phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi 2 hạng mục thuộc DATP3 chưa đúng trình tự, thủ tục; phê duyệt tổng mức đầu tư của DATP3 được tính trên cơ sở tổng 3 giá trị tổng mức đầu tư theo các quyết định phê duyệt dự án là sai quy định.
Theo cơ quan thanh tra, trong giai đoạn đầu thực hiện dự án, hình thức quản lý dự án là “chủ đầu tư trực tiếp quản lý dự án” chưa phù hợp với quy mô, tính chất của dự án…
Việc thực hiện gói thầu XD01, XD02 thuộc DATP2, cơ quan thanh tra đã chỉ ra những thiếu sót. Theo đó, việc lập dự toán cho “Đài kiểm soát không lưu” được chủ đầu tư áp dụng sai mã định mức, tính sai khối lượng, sai đơn giá, từ đó làm tăng chi phí dự toán gói thầu với tổng số tiền hơn 7 tỷ đồng. Đặc biệt, nhà thầu Tổng Công ty 36-CTCP có hành vi chuyển nhượng cho nhà thầu khác phần công việc thuộc gói thầu XD02 có tổng giá trị hơn 75 tỷ đồng, nhà thầu chính còn ký hợp đồng với một số nhà thầu khác thực hiện một phần công việc của gói thầu XD02 có tổng giá trị 99 tỷ đồng, thuộc hành vi chuyển nhượng thầu, vi phạm Điểm a, Khoản 8, Điều 89 của Luật Đấu thầu năm 2013…
Đối với gói thầu 5.6, 5.10 thuộc DATP3, cơ quan thanh tra cũng làm rõ, tại gói thầu 5.6, chủ đầu tư đã thương thảo, ký hợp đồng tăng tỷ lệ tạm ứng từ 10% lên 20% (tăng hơn 44,8 tỷ đồng) so với điều kiện tạm ứng quy định tại hồ sơ mời thầu là vi phạm nguyên tắc thương thảo hợp đồng. Tại gói thầu này, cơ quan thanh tra xác định chủ đầu tư đã thanh toán một số hạng mục công việc có nội dung nghiệm thu khác với nội dung công việc trong hợp đồng, với tổng số tiền hơn 42,8 tỷ đồng.
Trong khi đó, tại gói thầu 5.10, cơ quan thanh tra xác định hồ sơ mời thầu còn nhiều sai sót, phải sửa đổi nhiều lần. Gói thầu này có 7 nhà thầu chính, nhưng sau đó 7 nhà thầu đã chuyển nhượng cho các nhà thầu khác (những nhà thầu chưa được chủ đầu tư chấp thuận) phần công việc thuộc gói thầu này, có tổng giá trị gần 1.600 tỷ đồng. Cơ quan thanh tra xác định đây là hành vi chuyển nhượng thầu, vi phạm Luật Đấu thầu 2013…
Theo Thanh tra Chính phủ, dự án trên là dự án quan trọng quốc gia, cấp đặc biệt, tổng mức đầu tư hơn 100.000 tỷ đồng với hơn 150 gói thầu trong nước và quốc tế. “Trách nhiệm chính đối với những thiếu sót, vi phạm tại DATP2 và DATP3 thuộc về chủ đầu tư, tư vấn thiết kế, nhà thầu thi công và tổ chức, cá nhân có liên quan”, thông báo kết luận nêu.
Căn cứ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính và các bộ, ngành, địa phương: rà soát, chấn chỉnh đối với các chủ đầu tư thuộc trách nhiệm quản lý trong việc quản lý nhà thầu phụ (nhất là hành vi chuyển nhượng thầu); tăng cường thanh tra, kiểm tra để phát hiện, xử lý nghiêm với phương châm “làm một vụ việc cảnh tỉnh cả vùng, cả lĩnh vực”.
Căn cứ Luật Thanh tra 2013 và Thông tư liên tịch số 03/2018 ngày 18-10-2018 của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và Thanh tra Chính phủ, chuyển thông tin đến Bộ Công an để xem xét điều tra, xử lý theo quy định đối với một số nhà thầu chuyển nhượng thầu (gói thầu XD02 có 2 nhà thầu là Tổng Công ty 36-CTCP và Newtatco; gói thầu 5.6 có 3 nhà thầu là Hancorp, Vinaconex, Công ty cổ phần Fecon; gói thầu 5.10 có 9 nhà thầu gồm: Hancorp, Phục Hưng, CC1, Vinaconex, Newtecons, Ricons, Atad, Sol E&C, Hawee).
Thanh tra Chính phủ kiến nghị chuyển Bộ Công an thông tin vi phạm quy định về đồng tiền dự thầu, đồng tiền thanh toán trong một số gói thầu; đồng thời chuyển Bộ Công an để xem xét, điều tra, xử lý vi phạm trong việc lựa chọn nhà thầu và các vi phạm khác tại các gói thầu được nêu trong kết luận thanh tra và các vấn đề liên quan đến công trình, dự án.
Như báo SGGP đã thông tin, trong buổi họp báo thường kỳ của Bộ Công an được tổ chức ngày 3-4, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã thông tin thêm về vụ án xảy ra tại ACV. Theo đó, tới nay, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu đã khởi tố 31 người để điều tra về bốn tội danh "Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng", "Đưa hối lộ", "Nhận hối lộ", "Tham ô tài sản".
Trong đó, ông Nguyễn Thế Phiệt, Chủ tịch HĐQT ACV và ông Nguyễn Tiến Việt, thành viên HĐQT, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Ban điều hành ACV, kiêm Giám đốc Ban Quản lý dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành, bị điều tra về 2 tội "Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng" và "Nhận hối lộ"...
