Công trình mang dấu ấn thời gian
Trong những ngày cuối tháng 6, chúng tôi có dịp trở lại thăm Dinh 1 Bảo Đại vừa được mở cửa đón khách miễn phí sau thời dài đóng cửa. Mới khoảng 10 giờ mà bãi đậu xe trước cửa dinh gần như đã chật chỗ, các tài xế phải vất vả tìm chỗ đậu xe xung quanh dinh. Đập vào mắt du khách là con đường lát đá rợp bóng cây, hai bên là hàng cây tràm thân trắng cổ thụ cao vút, thẳng tắp dẫn khách vào phía trong. Cuối con đường là một vườn hoa tạo điểm nhấn dẫn đến tiền sảnh của dinh. Từ đây nhìn toàn cảnh Dinh 1 Bảo Đại (diện tích hơn 700m2, kết cấu một tầng hầm xây bằng đá chẻ, một trệt và một lầu) như một đóa hoa kiến trúc nổi bật lên trên nền xanh của rừng thông 3 lá bao quanh. Màu tường của dinh là màu vàng nhạt quen thuộc mang vẻ cổ kính như nhiều dinh thự lớn khác ở Đà Lạt được xây dựng trong những thập niên đầu thế kỷ XX.
Du khách được dẫn tham quan một vòng các phòng làm việc, phòng ngủ của gia đình cựu hoàng như phòng làm việc, phòng ngủ của vua Bảo Đại; phòng ngủ của Hoàng hậu Nam Phương… Các phòng đều được thiết kế có cửa sổ lớn để đón ánh nắng ban ngày, hạn chế thời tiết cao nguyên thường có sương mù, mưa dầm. Trong đó, phòng của vua Bảo Đại được trang hoàng màu vàng chủ đạo, trên tường (phía trên lò sưởi) vẫn còn treo súng săn lưu lại thú vui săn bắn của cựu hoàng khi ở Đà Lạt với những chuyến đi săn dài ngày… Cô hướng dẫn viên không quên giới thiệu cánh cửa dẫn xuống hầm thoát hiểm từ phòng ngủ của vua Bảo Đại dẫn ra thẳng sân đỗ máy bay trực thăng ở phía sau.
Bên ngoài dinh (phía sau) còn có sân vườn, bể nước có vòi phun, giàn treo hoa, lối đi dạo và phía trước là 2 nhà phụ cũng xây theo lối kiến trúc Pháp… Tất cả tạo nên một quần thể kiến trúc cổ điển và sang trọng giữa lòng đô thị Đà Lạt.
Dinh 1 Bảo Đại trước kia tọa lạc trên diện tích khoảng 60ha do một triệu phú người Pháp tên là Robert Cle’ment xây cất năm 1939 và sau đó được vua Bảo Đại mua lại. Do bị người dân lấn chiếm lấy đất canh tác và xây cất nhà cửa nên diện tích của dinh hiện chỉ còn khoảng 16ha. Vì vậy, chính quyền địa phương cần tăng cường quản lý, bảo vệ nghiêm ngặt, ngăn chặn lấn chiếm trái phép nhằm giữ cho Đà Lạt một công trình kiến trúc có giá trị để du khách bốn phương có dịp tham quan, chiêm ngưỡng.
Giữ gìn di sản kiến trúc cho đời sau
Chúng tôi tìm gặp ông Trần Quốc Hùng, Phó Tổng giám đốc Công ty CP Hoàng gia Đà Lạt, đơn vị đang quản lý Dinh 1 Bảo Đại, để tìm hiểu về việc trùng tu, nâng cấp dinh. Theo đó, cuối năm 2014, Dinh 1 Bảo Đại được UBND tỉnh Lâm Đồng giao cho công ty thuê trong 50 năm (khi đó lấy tên là Công ty CP Hoàn Cầu) để thực hiện dự án du lịch, nghỉ dưỡng mang tên King Palace) với mục tiêu chính là đầu tư trùng tu, phục hồi lại dinh do xuống cấp trầm trọng sau hàng chục năm không sử dụng. Tuy nhiên, công việc trùng tu kéo dài đến năm 2017 mới hoàn tất.
Ông Trần Quốc Hùng chia sẻ, công việc trùng tu, nâng cấp một công trình kiến trúc có giá trị đòi hỏi cẩn trọng “từng li từng tí một”, từ việc phục hồi màu tường bằng màu sơn y như màu cũ để giữ được vẻ đẹp sang trọng của dinh. Thợ phải cẩn thận mở mái lên tìm chỗ mục để thay kèo gỗ, thay ngói; sàn gỗ lâu ngày bị lệch cũng phải căn chỉnh lại nên đòi hỏi người thợ “phải có tay nghề cao và có tâm mới làm được”. Rồi đến các khung cửa gỗ bị bong, hở cũng phải làm lại từng cái một… Tiếp đến là phải lùng mua ở nước ngoài các đồ dùng thuộc loại cổ ở châu Âu như bàn, ghế, giường tủ... cho phù hợp. Ngay cả đồng hồ treo tường có quả chuông, đồng hồ quả lắc để bàn cũng được sưu tầm từ nước ngoài có năm xuất xưởng phải cùng thời kỳ lịch sử.
Theo ông Trần Quốc Hùng, chính vì được trùng tu nâng cấp như nguyên bản nên từ khi mở cửa đón khách trở lại đến nay, Dinh 1 Bảo Đại luôn thu hút một lượng lớn du khách đến tham quan. Cùng với các công trình kiến trúc độc đáo khác, Dinh 1 Bảo Đại là điểm đến mà du khách không thể bỏ qua trên hành trình khám phá Đà Lạt.
