Bãi Sau là bãi biển nổi tiếng cả nước, vừa được chỉnh trang bài bản trong một dự án quy mô lớn, với tổng mức đầu tư gần 1.000 tỷ đồng. Sau rất nhiều năm không gian bãi biển bị xé lẻ, manh mún, Bãi Sau đã được tổ chức lại, xứng tầm là “mặt tiền hướng biển” của đô thị TPHCM.
Dọc theo 3km bờ biển là công viên thoáng đãng, xanh mát với cây xanh, thảm cỏ, lối đi bộ và nhiều công trình điểm nhấn. Nổi bật là Tháp Tam Thắng với thiết kế hiện đại, nhanh chóng trở thành một nơi thu hút du khách và người dân đến vui chơi, chụp ảnh. Tuy nhiên, nếu nhìn dưới góc độ hạ tầng văn hóa của một vùng đô thị tầm cỡ quốc tế, một Tháp Tam Thắng dù ấn tượng đến đâu cũng mới chỉ là một “ngôi sao” đơn lẻ.
Dải công viên rộng lớn dài 3km vẫn còn rất nhiều khoảng trống. Nếu chỉ có cây xanh, ghế đá và trạm dịch vụ thì về bản chất, không gian đó chỉ là hạ tầng kỹ thuật và cảnh quan sinh thái. Công viên Thùy Vân đã có phần nền tuyệt vời, nhưng để nơi này thực sự trở thành nơi người dân tiếp cận nghệ thuật, có thể tính đến sự hiện diện của các tác phẩm điêu khắc ngoài trời.
ẢNH: HOÀNG HÙNG
Thực ra, câu chuyện đưa điêu khắc vào công viên ven biển không phải là điều xa lạ. Cách đây khoảng 30 năm, công viên nhỏ ở Bãi Trước từng sở hữu những cụm tượng điêu khắc đá rất đẹp, là kết quả của một trại sáng tác điêu khắc được tổ chức khi ấy. Dù quy mô khiêm tốn, nhưng những tác phẩm đã tạo nên một dấu ấn văn hóa trong ký ức cộng đồng, thể hiện tư duy nghệ thuật công cộng từ rất sớm. Nếu 30 năm trước, Vũng Tàu có một vườn tượng xinh xắn tại Bãi Trước, thì ngày nay cũng có thể hình thành một hành lang điêu khắc ven biển dài 3km tại Thùy Vân.
Nhìn ra thế giới, tại các đô thị lớn, nghệ thuật công cộng ven biển, ven sông rất được chú trọng để kiến tạo bản sắc và định vị thương hiệu đô thị. Công viên Tượng đài Muzeon bên sông Moskva (Nga) quy tụ hơn 1.000 tác phẩm điêu khắc qua nhiều thời kỳ, từ phong cách cổ điển, hiện thực đến hiện đại và trừu tượng. Việc bố trí các khối điêu khắc xen lẫn dải cây xanh và đường dạo bộ đã biến nghệ thuật thành một phần của đời sống thường nhật.
Người dân Moskva không cần mua vé vào bảo tàng vẫn có thể “chạm” vào nghệ thuật, mỗi khi tản bộ chiều hè hay ngắm tuyết rơi bên bờ sông. Hay như tác phẩm “Conversation à Nice” của nghệ sĩ Jaume Plensa tại Quảng trường Masséna (Pháp), một công trình nghệ thuật công cộng đã trở thành điểm nhấn thị giác của không gian đô thị Nice. Tác phẩm cho thấy cách nghệ thuật được đưa vào không gian công cộng, góp phần tạo dấu ấn riêng cho thành phố.
Với TPHCM, dải bờ biển Bãi Sau sở hữu một bản sắc vô cùng phong phú và độc đáo: Từ nhịp sóng biển, nghề cá lâu đời, cho đến vị thế là trung tâm công nghiệp dầu khí của cả nước. Hình ảnh ngọn đuốc dầu khí, những giàn khoan ngoài khơi, cùng nhịp sống của biết bao thế hệ kỹ sư, công nhân dầu khí Việt - Nga... chính là nguồn chất liệu sống động để các nhà điêu khắc tạo nên những tác phẩm hiện đại, tôn vinh vùng đất năng động, giàu tiềm năng.
Thành phố có thể nghiên cứu đưa nghệ thuật công cộng vào không gian Công viên Thùy Vân ở Bãi Sau theo hướng tổ chức các trại sáng tác điêu khắc, lựa chọn những tác phẩm phù hợp để trưng bày lâu dài dọc công viên. Các tác phẩm có thể khai thác những chất liệu đặc trưng của vùng biển, lịch sử dầu khí, đời sống đô thị và khát vọng vươn ra biển lớn. Cùng với đó, việc kết hợp chiếu sáng nghệ thuật sẽ giúp không gian điêu khắc phát huy giá trị cả ngày lẫn đêm.
Việc đầu tư điêu khắc công cộng tại Công viên Thùy Vân không đơn thuần là trang trí cảnh quan. Trong diện mạo mới của TPHCM sáng tạo, hiện đại và hội nhập, dải công viên biển Thùy Vân có thể trở thành một “phòng khách ngoài trời” hướng ra Biển Đông, một hạ tầng văn hóa góp phần tạo không gian sống giàu bản sắc cho người dân, phù hợp với cách TPHCM đang phát huy giá trị các quỹ đất phục vụ công cộng thời gian qua.
