PHÓNG VIÊN: TPHCM hiện có quy mô trường lớp lớn nhất cả nước với hơn 2,6 triệu học sinh, gần 3.500 trường học. Sở GD-ĐT đã có phương án nào bảo đảm đủ chỗ học cho học sinh (HS) trong độ tuổi đến trường?
* Phó Giám đốc Sở GD-ĐT TPHCM NGUYỄN THỊ NHẬT HẰNG: Để đảm bảo 100% chỗ học cho con em trên địa bàn, Sở GD-ĐT TPHCM đã đề nghị UBND phường, xã, đặc khu; hiệu trưởng trường THPT; giám đốc trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên; hiệu trưởng trường cao đẳng, trung cấp trực thuộc báo cáo tình hình tuyển sinh các lớp đầu cấp. Song song đó, sở triển khai rà soát dữ liệu hồ sơ tuyển sinh đầu cấp của người học trên hệ thống cơ sở dữ liệu toàn ngành, đảm bảo tính chủ động trong xây dựng chỉ tiêu tuyển sinh năm học 2026-2027 phù hợp thực tiễn, nhu cầu và định hướng phân luồng.
Điểm sáng trong công tác tuyển sinh năm nay là việc nâng cấp triển khai hệ thống bản đồ số GIS trên quy mô toàn thành phố. Trước đó, từ năm học 2023-2024 đến nay, tuyển sinh bằng GIS trở thành công cụ đắc lực giúp hiện thực hóa nguyên tắc trẻ được học tại trường gần nơi cư trú, xóa bỏ rào cản địa giới hành chính giữa các phường, xã, từ đó giảm áp lực giao thông, tạo thuận tiện tối đa cho phụ huynh đưa đón con. Đến nay, công tác chuẩn bị dữ liệu và kỹ thuật đã cơ bản hoàn tất. Sở GD-ĐT sẽ chạy thử phần mềm trên hệ thống nội bộ để đánh giá kết quả trước khi triển khai chính thức trên toàn thành phố.
Thưa bà, đang tồn tại một thực tế là mức độ chênh lệch về điều kiện trường lớp, sĩ số giữa các khu vực. Sở GD-ĐT sẽ giải bài toán này như thế nào, để mọi học sinh đều thụ hưởng môi trường giáo dục có tiêu chuẩn tương đương nhau?
* Ngành giáo dục đang quyết liệt giám sát, thúc đẩy đồng bộ hóa tiêu chuẩn cơ sở vật chất trường lớp. Thứ nhất, toàn ngành quyết tâm xóa bỏ “vùng lõm” về hạ tầng trường lớp bằng việc đề xuất phân bổ ngân sách ưu tiên cho các khu vực có tỷ lệ phòng học thấp, hướng đến mục tiêu đến năm 2030, tất cả xã, phường đều đạt tối thiểu 300 phòng học/10.000 dân số trong độ tuổi đi học theo đúng Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ TPHCM lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030.
Thứ hai, hiện đại hóa trang thiết bị thông qua chuyển đổi số. Việc quản lý bằng dữ liệu số giúp toàn ngành điều tiết thiết bị dạy học từ nơi thừa sang nơi thiếu, đảm bảo học sinh ở ngoại thành cũng được tiếp cận phòng thí nghiệm, bảng tương tác và công cụ học tập hiện đại như học sinh khu vực trung tâm.
Thứ ba, thực hiện đầy đủ chính sách an sinh giáo dục cho học sinh từ mầm non đến trung học phổ thông, đồng thời kiến nghị cơ chế thu hút giáo viên giỏi về công tác tại vùng sâu, vùng xa để thu hẹp khoảng cách chất lượng giảng dạy.
Cuối cùng, ngành giáo dục đảm bảo quyền lợi học tập công bằng thông qua giám sát chặt chẽ công tác tuyển sinh đầu cấp, đảm bảo mọi học sinh đều được học tại trường công lập gần nhà nhất. Trong giai đoạn chuyển đổi có thể chấp nhận sĩ số cao tạm thời, nhưng lộ trình xây mới trường lớp phải được thực hiện khẩn trương để trả lại môi trường học tập lý tưởng cho học sinh.
Để giáo dục và đào tạo phát triển không thể phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách Nhà nước. Bà đánh giá thế nào về chủ trương xã hội hóa giáo dục? Cần quản lý ra sao để tận dụng nguồn lực?
* Xã hội hóa không đơn thuần là giải pháp tài chính để lấp đầy khoảng trống ngân sách mà còn là chiến lược quản trị hiện đại, giúp ngành giáo dục hướng đến mục tiêu hội nhập quốc tế và xây dựng môi trường học tập hiện đại. Trong bối cảnh thành phố đang nỗ lực đạt chỉ tiêu 300 phòng học/10.000 dân số trong độ tuổi đi học vào năm 2030, áp lực về quỹ đất và vốn đầu tư rất lớn. Xã hội hóa chính là chìa khóa để thực hiện các hạng mục ngân sách nhà nước chưa thể bao phủ hoặc khó triển khai nhanh chóng. Đó là việc xây dựng thư viện thông minh, phòng thí nghiệm STEM/STEAM hiện đại, không gian học tập số hóa... Việc huy động nguồn lực từ doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân giúp con em chúng ta nhanh chóng tiếp cận công nghệ giáo dục tiên tiến trên thế giới.
Mặc dù tận dụng cơ hội nhưng phải thượng tôn pháp luật, không để xảy ra sai phạm, không biến tướng thành lạm thu, ép buộc phụ huynh. Vì vậy, thứ nhất cần đảm bảo tính tự nguyện và đúng mục đích. Thứ hai, minh bạch hóa bằng công nghệ và giám sát cộng đồng. Thứ ba, tận dụng cơ chế đặc thù để bứt phá hạ tầng.
Thành phố hiện đang kêu gọi đầu tư 110 dự án trường học với quy mô hơn 2.600 phòng học theo hình thức hợp tác công - tư. Đây là cơ hội vàng để xây dựng những ngôi trường liên cấp đạt chuẩn quốc tế tại các khu vực dân số tăng nhanh mà không gây áp lực quá lớn lên chi ngân sách ngắn hạn.
TS Nguyễn Thị Nhật Hằng, Phó Giám đốc Sở GD-ĐT TPHCM
