Chủ động ứng phó tác động kinh tế từ xung đột ở Trung Đông

Chi phí logistics, nguyên liệu đầu vào tăng mỗi ngày

Ngày 5-3, nhiều doanh nghiệp (DN) trong nước cho biết liên tục nhận được thông báo điều chỉnh giá từ nhà cung cấp ở nhiều nhóm ngành hàng, buộc phải rà soát hàng tồn kho và tìm phương án ứng phó. Điều này xuất phát từ dự báo xung đột tại Trung Đông diễn biến phức tạp, nguy cơ kéo dài.

Theo phản ánh từ một số DN sản xuất, nhiều loại nguyên liệu nhập khẩu bắt đầu tăng giá mạnh từ đầu tháng 3. Bà Lâm Thúy Ái, đại diện Mebipha Group - chuyên lĩnh vực sản xuất dược thú y, thủy sản và chăn nuôi gà đẻ trứng công nghệ cao - cho biết, DN vừa nhận được thông báo từ các nhà cung cấp về việc một số nguyên liệu bị đứt nguồn khiến giá tăng đột biến. Trong đó, nguyên liệu kháng sinh AMOX đã tăng lên 25USD/kg thay vì 20USD/kg trước đó.

“Giá các loại vitamin cũng đang biến động rất nhanh kể từ ngày 1-3. Nhiều nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi liên tục cập nhật thông báo tăng giá. Chúng tôi cũng vừa yêu cầu bộ phận mua hàng rà soát lại toàn bộ các loại nguyên liệu có nguy cơ bị ảnh hưởng để tính phương án tồn kho hoặc tìm nguồn thay thế”, bà Ái cho biết thêm.

Không chỉ ngành dược và thức ăn chăn nuôi, ngành bao bì và nhựa cũng ghi nhận biến động giá rõ rệt. Ông Nguyễn Đặng Hiến, Phó Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TPHCM, cho biết, báo giá hạt nhựa trên thị trường đã tăng mạnh trong những ngày gần đây. “Giá hạt nhựa hiện tăng gần như từng ngày và có thể sớm lên mức 28.000-30.000 đồng/kg, tương đương tăng khoảng 10,5% so với trước đây”, ông Hiến cho biết.

Chi phí vận tải quốc tế cũng đang chịu áp lực lớn và điều chỉnh hàng ngày khi nhiều tuyến hàng hải bị ảnh hưởng. Ông Đào Trọng Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), cho biết, ngày 5-3 thị trường logistics chuyển từ trạng thái “gián đoạn” sang “kiểm soát khẩn cấp”.

Theo thông tin từ các hãng tàu, MSC (hãng tàu vận tải container lớn nhất thế giới) đã tuyên bố kết thúc hành trình đối với toàn bộ lô hàng đi đến khu vực vịnh Ả Rập nằm trong hệ thống của hãng. Các container sẽ được dỡ tại cảng an toàn gần nhất thay vì tiếp tục đi vào vùng Vịnh như hành trình ban đầu. Hãng tàu MSC đã áp thêm phụ phí khoảng 800USD/container để bù chi phí lệch tuyến. Riêng các chi phí dỡ hàng, lưu kho và vận chuyển tiếp tại cảng thay thế sẽ do chủ hàng chịu.

Bên cạnh đó, chi phí bảo hiểm chiến tranh đối với vận tải biển cũng tăng mạnh. Theo ghi nhận của thị trường bảo hiểm hàng hải London, mức phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh tại khu vực vùng Vịnh đã tăng gấp khoảng 5 lần so với trước. “Những yếu tố này sẽ tiếp tục đẩy chi phí logistics lên cao ngay cả khi giá cước vận tải cơ bản chưa kịp điều chỉnh đầy đủ”, ông Khoa nhận định.

Chủ động dự trữ và linh hoạt nguồn cung

TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, cho rằng xung đột địa chính trị làm gia tăng chi phí logistics toàn cầu và còn quá sớm để định lượng cụ thể mức độ tác động. Tuy nhiên, việc theo dõi sát diễn biến và xây dựng nhiều kịch bản ứng phó là cần thiết để hạn chế rủi ro.

Theo PGS-TS Phạm Thế Anh, Trưởng Khoa Kinh tế (Trường Đại học Kinh tế Quốc dân), ảnh hưởng rõ nhất từ xung đột ở Trung Đông đến từ biến động giá dầu. Đây là khu vực cung cấp dầu mỏ quan trọng của thế giới, vì vậy bất ổn địa chính trị kéo dài có nguy cơ làm gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng, từ đó đẩy giá dầu lên cao. Mặc dù có sản lượng khai thác trong nước, Việt Nam vẫn phải nhập khẩu dầu thô phục vụ hoạt động lọc hóa dầu. Khi giá dầu thế giới tăng, chi phí nhiên liệu, vận tải và sản xuất trong nước có thể tăng theo.

Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) đã yêu cầu các hiệp hội ngành hàng khẩn trương rà soát, đánh giá tác động đối với hoạt động xuất nhập khẩu, logistics và nguồn cung nguyên liệu; đồng thời đề xuất giải pháp hỗ trợ DN. Bộ Công thương cũng khuyến nghị DN chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất, vận chuyển và xuất nhập khẩu phù hợp; tăng dự trữ nguyên liệu, đa dạng hóa nguồn cung và thị trường thay thế nhằm hạn chế rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng.

Theo ông Đào Trọng Khoa, cần sớm thiết lập cơ chế cảnh báo và điều phối thông tin liên ngành trong tình huống khẩn cấp với một đầu mối cập nhật thường xuyên về tuyến vận tải, phụ phí, bảo hiểm, giá cước và nhiên liệu để doanh nghiệp kịp thời điều chỉnh kế hoạch vận chuyển. Bên cạnh đó, VLA kiến nghị xem xét các giải pháp hỗ trợ tài chính ngắn hạn như giãn, hoãn một số nghĩa vụ thuế, phí nhằm giảm áp lực dòng tiền khi chi phí logistics tăng đột biến...