Uống trà sữa thay cơm
Trần Văn A. (12 tuổi, Đồng Tháp) được bà đưa đến Bệnh viện Nhi đồng 2 TPHCM trong tình trạng khó thở dài ngày. Mới 12 tuổi, A. cao 1,60m và nặng đến 108kg, béo phì độ 3. Cơ thể nặng nề khiến A. đi lại khó khăn, hô hấp cũng rất vất vả, phải ngủ ngồi mỗi đêm.
Tại bệnh viện, kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số men gan và mỡ máu của em đều tăng cao. Người thân cho biết, A. ăn vặt rất nhiều, mỗi ngày trung bình uống 3 ly trà sữa. Các bác sĩ chuyên khoa dinh dưỡng và gan mật tụy của Bệnh viện Nhi đồng 2 TPHCM tiến hành hội chẩn, nhận định đây là trường hợp béo phì do chế độ ăn. Khi bệnh nhân giảm cân, men gan mới có thể trở về bình thường...
Theo TS-BS-CKII Nguyễn Thị Thu Hậu, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Nhi đồng 2 TPHCM, bệnh viện ngày càng ghi nhận nhiều trẻ em thừa cân và có nguy cơ rối loạn chuyển hóa từ rất sớm, chủ yếu là nhóm học sinh cuối cấp tiểu học và THCS. Thậm chí, nhiều trường hợp trẻ béo phì, mỡ máu cao, rối loạn chuyển hóa khi chưa đầy 10 tuổi.
Còn tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định, BS-CKII Trần Thị Kim Chi, Trưởng khoa Dinh dưỡng - Tiết chế, thông tin, vừa tiếp nhận một nữ sinh 15 tuổi, cân nặng trên 70kg, rối loạn kinh nguyệt nghi liên quan đến béo phì. Bệnh nhân có các dấu hiệu đề kháng Insulin như dấu gai đen ở các nếp gấp da, mụn thịt vùng cổ, vòng bụng hơn 80cm. Các xét nghiệm ghi nhận có rối loạn dung nạp glucose (đường), tăng men gan, tăng mỡ máu, tăng acid uric, gan nhiễm mỡ và buồng trứng đa nang. Theo chia sẻ của người mẹ, nữ sinh thường xuyên uống trà sữa và nước ngọt, ăn vặt rất nhiều, món khoái khẩu là xiên que, khoai tây chiên, gà rán. Nữ sinh hầu như không tham gia các hoạt động thể chất ngoài giờ học, sử dụng điện thoại và máy tính từ 4-6 giờ/ngày; ngủ muộn và ngủ không sâu giấc.
BS-CKII Trần Thị Kim Chi cho hay, số lượng trẻ trong tuổi đi học đến khám vì thừa cân, béo phì tại cơ sở y tế đang có xu hướng gia tăng. Đáng chú ý, ngày càng nhiều trường hợp được phát hiện thông qua khám sức khỏe định kỳ ở trường học, hoặc khi khám các bệnh lý gan nhiễm mỡ, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, tiền đái tháo đường, buồng trứng đa nang. Riêng tại TPHCM, tỷ lệ thừa cân, béo phì tăng cao kéo theo nguy cơ gia tăng các bệnh không lây nhiễm.
Cảnh báo xu hướng ăn uống theo trào lưu
Theo các chuyên gia y tế, thói quen ăn uống thiếu lành mạnh, khó kiểm soát như mỗi ngày đều uống trà sữa, mỗi tuần đều ăn gà rán, ăn vặt nhiều, thức ăn nhiều đường, chất béo... nhưng lại lười vận động là những nguyên nhân khiến trẻ em béo phì.
BS-CKII Trần Thị Kim Chi chỉ ra, ở môi trường đô thị như TPHCM, trẻ em đang đối mặt với nhiều “chiếc bẫy” vô hình. Dễ nhận thấy nhất là “bẫy” trong thực phẩm tiện lợi, đồ ăn nhanh xuất hiện dày đặc quanh trường học với giá rẻ, hấp dẫn.
Trẻ tiếp cận các thực phẩm giàu năng lượng quá dễ dàng. Cùng với đó, lịch học dày đặc từ chính khóa đến ngoại khóa khiến thời gian dành cho vận động thể lực bị cắt giảm. Bác sĩ cũng lo ngại về “bẫy” tâm lý từ truyền thông và mạng xã hội. Những quảng cáo về thực phẩm bắt mắt trên mạng xã hội dễ dàng tác động đến hành vi tiêu dùng của trẻ và thanh thiếu niên. Áp lực học tập khiến trẻ có xu hướng tìm đến việc ăn uống như một cách giải tỏa căng thẳng.
Trước nguy cơ của “đại dịch béo phì” đối với thế hệ trẻ, các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh cần giúp trẻ hình thành và duy trì chế độ dinh dưỡng lành mạnh ngay từ sớm, và là tấm gương cho con trẻ.
Trẻ em cần tăng cường vận động, ngủ đủ giấc, hạn chế điện thoại và máy tính, tivi, cùng với đó là sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và ngành y tế trong việc theo dõi chiều cao, cân nặng và chỉ số BMI. Khám sức khỏe định kỳ cũng rất quan trọng để phát hiện sớm nguy cơ thừa cân, béo phì và có biện pháp can thiệp kịp thời. Khi hình thành lối sống khoa học, trẻ có thể tránh các “bẫy” béo phì đang tồn tại trong cuộc sống hiện đại.
Cùng quan điểm, ThS-BS Nguyễn Phương Anh, Phó Trưởng khoa Dinh dưỡng tiết chế, Bệnh viện An Bình (TPHCM), rất lo lắng khi trẻ em và thanh thiếu niên có xu hướng ăn uống theo trào lưu, nhất là với các video “mukbang” (quay video ăn một lượng lớn thức ăn và tương tác với người xem). Ở góc độ y khoa, những video “ăn thùng, uống vại” có ưu điểm kích thích sự thèm ăn đối với người suy dinh dưỡng, chán ăn. Nhưng khi đối tượng là trẻ em thì hậu quả rất khó lường.
“Trẻ em chưa đủ nhận thức về sức khỏe nên nếu xem nhiều video dạng này sẽ nhầm rằng đó là chuẩn mực. Việc lệch chuẩn trong ăn uống tạo thành thói quen, dần tích tụ và dẫn đến các bệnh lý đáng ngại”, ThS-BS Nguyễn Phương Anh nhấn mạnh.
