Thích ứng linh hoạt qua những nhiệm vụ khó
Xuyên suốt hành trình 50 năm (1976-2026), điều làm nên sức sống của Lực lượng TNXP TPHCM chính là khả năng thích ứng. Trải qua các giai đoạn phát triển của thành phố, từ thời hậu chiến đến đô thị hiện đại, Lực lượng TNXP TPHCM không ngừng tự làm mới mình. Từ một lực lượng lao động xung kích, TNXP TPHCM đã tham gia quản trị đô thị, thực hiện công tác an sinh xã hội, giáo dục và hỗ trợ cộng đồng. Sự chuyển đổi này đã thể hiện rõ sự thay đổi về tư duy và phương thức hoạt động trong tình hình mới.
Khả năng thích ứng linh hoạt thể hiện rõ ở việc tham gia giải quyết những “điểm nghẽn” xã hội mang tính nhân văn sâu sắc. Cụ thể, Lực lượng TNXP TPHCM xây dựng thành công các mô hình quản lý, giáo dục người nghiện ma túy và người sau cai nghiện - một nhiệm vụ cực kỳ đặc thù và khó khăn. Cùng với đó, chăm sóc các đối tượng yếu thế, thực hiện các nhiệm vụ bảo trợ xã hội… là những lĩnh vực đòi hỏi sự kiên trì, chuyên môn và cả trái tim nhân ái.
Trong những thời điểm cam go như đại dịch Covid-19 hay thiên tai, sức mạnh của lực lượng TNXP được thể hiện qua khả năng huy động nhanh, tinh thần dấn thân và kỷ luật cao. Mô hình tổ chức “bán quân sự” với hệ thống chỉ huy chặt chẽ giúp lực lượng có thể chuyển trạng thái sang tình huống khẩn cấp trong thời gian ngắn. Ngoài ra, truyền thống “xung phong” được hun đúc qua nhiều thế hệ đã trở thành nguồn sức mạnh tinh thần, thôi thúc mỗi đội viên sẵn sàng có mặt ở tuyến đầu, không quản ngại gian khó.
Đặc biệt, việc tiếp nhận các đơn vị bảo trợ xã hội và bảo trợ trẻ em chính là đi sâu vào giá trị cốt lõi của lòng nhân ái. Theo đó, Lực lượng TNXP TPHCM đã trực tiếp chăm lo những mảnh đời khó khăn, những hoàn cảnh đặc biệt, từ trẻ em đến những người ở giai đoạn cuối của cuộc đời. Đó không chỉ thực hiện nhiệm vụ được giao, mà còn là sự tiếp nối sâu sắc giá trị nhân văn, nghĩa tình - một đặc trưng của thành phố mang tên Bác.
Khát vọng cống hiến trong thời đại mới
Nhân dịp kỷ niệm 50 năm xây dựng và phát triển, điều quan trọng nhất mà Lực lượng TNXP TPHCM muốn gửi đến các thế hệ hôm nay là thông điệp: “Trân trọng lịch sử - Dấn thân hiện tại - Kiến tạo tương lai”. Truyền thống là điểm tựa, nhưng tương lai đòi hỏi sự đổi mới, sáng tạo và trách nhiệm cao hơn. Trong kỷ nguyên số, tinh thần xung phong không chỉ là sức trẻ mà còn là trí tuệ, là khả năng làm chủ công nghệ, là khát vọng cống hiến.
Lực lượng TNXP TPHCM không ngại nhận những việc khó, việc mới mà thành phố giao. Với nền tảng 50 năm và truyền thống 2 lần Anh hùng Lao động, Lực lượng TNXP TPHCM sẽ tiếp tục là lực lượng tin cậy, góp phần xây dựng TPHCM ngày càng văn minh, hiện đại, nghĩa tình, xứng đáng với niềm tin của nhân dân.
Đổi mới tư duy, thực hiện mục tiêu chiến lược
Năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng, khi Lực lượng TNXP TPHCM được tổ chức lại, tiếp nhận 4 đơn vị bảo trợ xã hội, Nhà tang lễ TPHCM và theo dõi, quản lý SOS - Làng Trẻ em TPHCM. Việc đảm nhận những lĩnh vực nhạy cảm, giàu tính nhân văn đã đặt ra yêu cầu cao hơn về đạo đức công vụ, năng lực quản trị, tinh thần phục vụ nhân dân.
Sự hiện diện của lực lượng TNXP trong các lĩnh vực này đã chứng minh: mô hình TNXP là một “vốn xã hội đặc thù” của TPHCM. Với cấu trúc “bán quân sự”, kỷ luật nghiêm và tinh thần xung kích đã thành thương hiệu, Lực lượng TNXP TPHCM tạo ra sự an tâm tuyệt đối cho chính quyền khi vận hành các môi trường phức tạp, như chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt hay quản lý đối tượng yếu thế. Bước chuyển này tạo ra một sự “bổ khuyết hoàn hảo”, giúp các sở chuyên ngành “rảnh tay” tập trung vào quản lý nhà nước, trong khi TNXP đảm nhiệm vai trò thực thi tác nghiệp một cách chuyên nghiệp và hiệu quả nhất.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, trong bối cảnh thành phố hướng tới xây dựng đô thị thông minh, phát triển nhanh và bền vững, Lực lượng TNXP TPHCM tiếp tục xác định rõ vai trò của mình. Trọng tâm là phát triển mô hình tổ chức kinh tế - xã hội đặc thù, đẩy mạnh các dịch vụ sự nghiệp công trong lĩnh vực bảo trợ xã hội, bảo trợ trẻ em; tham gia hiệu quả các nhiệm vụ công ích đô thị; chủ động đề xuất và triển khai các công trình, dự án phát triển kinh tế - xã hội; đồng thời đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động, gắn với chuyển đổi số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Đặc biệt, nhằm thực hiện mục tiêu đến năm 2030 xây dựng TPHCM không ma túy theo Nghị quyết số 02-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ TPHCM, Lực lượng TNXP TPHCM tham gia các hoạt động quản lý người cai nghiện ma túy và người sau cai nghiện ma túy trên địa bàn TPHCM, trọng tâm là triển khai các mô hình dạy nghề, giới thiệu và giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện.
Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh: Đi TNXP để thực hiện hoài bão của tuổi trẻ
Tôi viết bài thơ Đầu xuân ra sông giặt áo vào năm 1979, lúc đang thi công công trình thủy lợi Ba Gia ở nông trường Phạm Văn Cội, Củ Chi (nay là xã Nhuận Đức, TPHCM).
Tết năm đó, tôi ở lại đơn vị, sáng đầu năm cùng vài anh em ra bến sông Sài Gòn tắm và giặt. Nhìn dưới tay mình “chiếc áo bữa nay đứt cúc/ ngày mai lại toạc trên lưng”, cảm thấy bùi ngùi, nhưng nghĩ, thời hậu chiến cả nước còn khó khăn, chúng tôi đi TNXP là chấp nhận cực khổ để thực hiện hoài bão của tuổi trẻ với sứ mệnh “xây dựng lại đất nước sau chiến tranh”, lòng bất giác rưng rưng “ra sông giặt áo đầu xuân/ thấy lòng tự dưng xúc động/ dòm sông thấy nước vẫn đầy/ ngó áo biết tình còn nặng”. Chính cảm xúc này đã dẫn đến câu kết của bài thơ: “đất nước còn nhiều gian khổ/ mai ta lại mặc áo này”.
Cùng năm đó, chiến tranh biên giới Tây Nam nổ ra. Nhiều thanh niên thành phố lên đường ra biên giới tham gia cuộc chiến tranh vệ quốc, trong đó nhiều đồng đội TNXP tham gia bắc cầu, cáng thương, tải đạn… Bài thơ Thành phố, tình yêu và nỗi nhớ của tôi ra đời trong hoàn cảnh đó. “Mai chiến trường xa/ Dẫu nhiều gian khổ/ Trái tim thành phố/ Vẫn đập trong người/ Như là cuộc sống/ Như là tình yêu/ Như là nỗi nhớ/ Suốt đời mang theo…”.
Nói chung, cảm hứng sáng tác của thế hệ cầm bút chúng tôi lúc đó chủ yếu là gắn liền với biến động của thời cuộc, với lòng yêu nước cháy bỏng. Các cây bút trẻ ngoài đam mê với văn chương đều cùng chung lý tưởng sống. Những sáng tác lúc đó nhằm bộc bạch tâm tình, nói lên khát vọng của tuổi trẻ từ các công trường, nông trường xây dựng, từ chiến trường Tây Nam khắc nghiệt, từ các nhà máy, từ bục giảng ở các vùng sâu, vùng xa…
Nhà văn, nhà báo Bùi Nguyễn Trường Kiên: Học ở TNXP nhiều bài học về tình đồng đội và lẽ sống
Tôi đăng ký tham gia TNXP vào tháng 6-1976. Trước đó, tôi tình cờ được xem một phóng sự trên Đài Truyền hình thành phố nói về lực lượng TNXP đang đào kênh ở Củ Chi, khai hoang và làm nhà cho bà con đi kinh tế mới ở các tỉnh Đồng Nai, Sông Bé... Cả đêm hôm ấy, hình ảnh các chàng trai, cô gái TNXP trạc tuổi tôi hăng hái đào kênh, chặt tre, cắt tranh, dựng nhà… cùng những tiếng cười, giọng hát vang xa cứ mãi chập chờn.
Tôi thầm nghĩ, đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh, dân còn nghèo, còn khổ rất nhiều. Mình là thanh niên, tại sao không góp chút công sức để mai sau dân sẽ bớt đói nghèo, để mọi em bé sẽ được đến trường? Nghĩ vậy, sáng hôm sau tôi đăng ký đi TNXP.
Tôi ở TNXP 6 năm. Điều đọng lại trong tôi suốt những năm tháng gian lao, vất vả ấy là cái tình, cái nghĩa cùng biết bao bài học về tình đồng đội và lẽ sống ở đời. Tôi viết văn, làm thơ và gắn với nghề báo suốt mấy chục năm qua, tất cả đều khởi nguồn từ TNXP. Đời sống vô cùng phong phú trong đội ngũ những người bỏ phố lên rừng, xuống biển ấy đã cho tôi những trải nghiệm mà chẳng nơi nào có được. Tôi được học trăm ngàn bài học hay. Chúng tôi được trui rèn mỗi ngày: TNXP là “sáng rửa mặt, tối rửa lòng”, là “làm lành, lánh ác”, là “không khoan nhượng với cái xấu”… Và, tôi đã mang những thứ ấy theo bên mình trong những tháng năm làm báo.
