- Thời phong kiến, người đi học muốn đi thi phải có những điều kiện như thế nào? Có cần phải có giấy chứng nhận gì không? (Trương Văn Bình, Trần Quốc Toản, Q3)

- Ngày xưa, học trò đi học thường chỉ thụ giáo ở các lớp học dạy tại gia do các ông Đồ mở, tùy theo sự nổi tiếng của thầy mà trò học đông hay ít. Học trò đi học được khá chữ sẽ phải qua một kỳ tuyển sinh. Nếu được tuyển sẽ lên huyện hoặc phủ học tập ở trường một viên “Huấn đạo” ở huyện hay “Giáo thụ” ở phủ, mỗi tháng chỉ đến 2-3 lần để nghe giảng, bình những bài văn của nhau, và nghe thầy sửa chữa. Những bài văn đặc sắc sẽ được đem ra đọc cho mọi người nghe với một giọng điệu riêng gọi là “bình văn”.

Học trò huyện phủ sẽ thi tuyển lên tỉnh và nếu đậu sẽ thụ giáo ở giảng đường của một vị Đốc học. Những tuyển sinh ở tỉnh sẽ dự một kỳ thi nữa gọi là “sát hạch”, ai đỗ được kỳ thi này mới được đưa vào danh sách của khóa “Thi Hương” sắp tới và sẽ được gọi là “Khóa sinh”, sẽ được làng xã kính trọng gọi là thầy Khóa. Chỉ có các thầy Khóa mới được đi thi Hương và nếu đỗ sẽ được gọi là ông Tú. Các ông Tú sẽ đi thi Hội và nếu đỗ sẽ được gọi là ông Cử và sẽ được ra làm quan.

Kỳ thi Đình chỉ chọn những người thật xuất sắc và chính nhà vua sẽ đứng ra sát hạch để chọn các tiến sĩ. Đó chính là những nhân tài do chính nhà vua chọn và tùy theo thứ bậc sẽ giúp vua cáng đáng việc triều chính sau này… 

BÍCH CHÂU