Người dân khó tiếp cận

Thực hiện tiến trình cải cách thủ tục hành chính giai đoạn 2001-2010, thời gian qua nhiều cơ quan hành chính từ Trung ương tới các địa phương trong cả nước đã chú trọng xây dựng hệ thống thông tin cải cách hành chính (CCHC) thông qua các ấn phẩm báo viết, báo hình, báo nói và các kênh thông tin điện tử truyền thông. Tuy nhiên, trên thực tế người dân phản ánh rất khó tiếp cận được thông tin về CCHC, nhất là trong lĩnh vực đất đai, quy hoạch, xây dựng, tư pháp…

Đụng chuyện... mới biết

Bà Nguyễn Anh Thơ và nhiều hộ dân sinh sống tại phường Thạnh Xuân đang dở khóc dở cười vì bỗng dưng nhận được thông báo của UBND quận 12 (TPHCM) yêu cầu ngăn chặn chuyển dịch và xây dựng. Lý do được đưa ra là khu đất mà họ đang sinh sống trong quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng từ đất nông nghiệp sang đất thổ cư “có dấu hiệu không đúng quy định”.

Quá bức xúc vì công trình xây dựng trị giá gần 6 tỷ đồng đang vào giai đoạn hoàn chỉnh phải ngưng thi công, bà Thơ “gõ cửa” khắp nơi yêu cầu cho biết rõ nguyên nhân, vì trước khi chuyển nhượng khu đất và xin phép xây dựng, bà đều được các cơ quan chức năng của quận 12 trả lời: “Đất quy hoạch khu dân cư, không thuộc diện thu hồi thực hiện các dự án…”. Thế nhưng, nay đi đến đâu bà cũng nhận được lời giải thích: “Khu đất mà bà đang ở đã được UBND TP phê duyệt quy hoạch mở tuyến đường song hành Hà Huy Giáp”.

Điều mà bà và nhiều hộ dân trong khu vực khá bất ngờ là mặc dù TP đã có quyết định phê duyệt quy hoạch, nhưng UBND quận 12 vẫn ký chuyển mục đích sử dụng đất và cấp phép xây dựng cho người dân(!?). Điều này có nghĩa, cả hệ thống chính quyền từ phường đến quận và người dân đều không biết thông tin về quy hoạch và khi đụng chuyện mới hay đã bị “dính” quy hoạch.

Tương tự, ông Nguyễn Văn Hà ở phường 13 quận Bình Thạnh (TPHCM) cũng “mù tịt” về quy hoạch trên địa bàn mà ông đang sống, khi thì TP nói đây sẽ là khu công nghiệp, dân cư, khi thì chính quyền quận ra thông báo phát triển khu dân cư ổn định. Sự thiếu thông tin về quy hoạch dẫn đến việc nhiều người dân trong khu vực phải sống trong cảnh “đi cũng dở, ở cũng không xong”. Đến khi biết được chủ trương của Nhà nước cho làm thủ tục nhà đất cả khu quy hoạch “treo”, phải mất hơn 1 năm sau ông Hà mới hoàn thành thủ tục để được cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở.

“Nói là công khai hóa, cải cách thủ tục hành chính cho người dân bớt khổ, nhưng đến khi đụng chuyện mới biết không dễ chút nào. Trên thực tế không phải lúc nào người dân cũng được thông tin một cách đầy đủ thủ tục, quy trình, cơ quan có trách nhiệm giải quyết các lĩnh vực mà người dân cần” – ông Hà bức xúc nói.

Năm 2010 được TPHCM chọn là mốc thời gian phải hoàn thành công tác cấp, đổi giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở cho người dân. Tuy nhiên tới thời điểm này, nhiều quận huyện báo cáo mới thực hiện được hơn 60%. Mặc dù thủ tục hành chính trong lĩnh vực này, nhất là về quy hoạch - đã được công khai hóa tại hầu hết các địa bàn dân cư, nhưng người dân vẫn “kêu” vì không được các cơ quan hành chính cung cấp một cách đầy đủ thông tin. Theo ông Lê Hoài Trung, Phó Giám đốc Sở Nội vụ, sở dĩ có tình trạng này là do cách thông tin về CCHC chính lâu nay chúng ta làm chưa hiệu quả. Khi đi làm các thủ tục về quy hoạch, nhà đất… người dân phải mất nhiều thời gian hỏi hết cơ quan này đến cơ quan khác mới biết được thông tin.

Đổi mới hệ thống thông tin

Đó là ý kiến của phần lớn đại biểu dự hội thảo “Xây dựng hệ thống thông tin CCHC” do Bộ Nội vụ tổ chức tại TPHCM mới đây. Nhiều ý kiến nhận định, cơ chế cung cấp thông tin tại nhiều cơ quan hành chính hiện nay chủ yếu là cung cấp các văn bản mang tính chung chung; thông tin CCHC chưa đa dạng, còn mang tính chất thông báo, báo cáo là chủ yếu; chưa làm cho mọi người hiểu rõ để có định hướng lâu dài cho cuộc sống và sản xuất-kinh doanh.

Theo TS Võ Kim Sơn, Học viện Hành chính Quốc gia, việc cung cấp thông tin hiện nay thường mang tính một chiều, thiếu sự phân tích. Ông đơn cử về chủ trương trồng cây gì, nuôi con gì, thông tin ban đầu chỉ đưa ra hiệu quả mang tính vi mô, nhưng lại biến nó thành vĩ mô. Điều này làm cho người dân lầm tưởng và lao vào, biến nó thành một phong trào rộng khắp với quy mô nhà nhà cùng nuôi, cùng trồng cây và con đó. Kết quả là thị trường bị “dội” và nông dân lâm vào cảnh khó khăn.

Đề cập đến các giải pháp nâng cao hiệu quả của hệ thống CCHC, theo ông Đỗ Đức Cường, Giám đốc Trung tâm Thông tin Bộ Nội vụ, trước tiên cần tăng cường kênh thông tin tiếp nhận, phản hồi từ các tổ chức, cá nhân; đẩy mạnh tuyên truyền qua báo viết, báo nói, báo hình và các cổng thông tin điện tử. Mỗi cơ quan báo chí nên xây dựng các chuyên trang, chuyên mục về CCHC để người dân tiếp cận khi cần. Tại các cơ quan hành chính cần có những hình thức thông tin, hướng dẫn tận tình về các thủ tục hành chính liên quan đến các lĩnh vực để người dân tiếp cận một cách nhanh nhất, tránh tình trạng “mù tịt” và phải đi lại nhiều lần như hiện nay.

HOÀI NAM